Herbal Medicine-Βοτανοθεραπεία Από την αρχαιότητα,τα βότανα εκτιμήθηκαν για τις αναλγητικές και θεραπευτικές τους ικανότητες. Σήμερα ένα ποσοστό περίπου 75% των φαρμάκων μας βασίζονται στις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών. Οι κοινωνίες μας, διά μέσου των αιώνων, ανέπτυξαν τις δικές τους παραδόσεις για να καταφέρουν να κατανοήσουν τα φαρμακευτικά φυτά και τις χρήσεις τους. Κάποιες από αυτές τις παραδόσεις και τις ιατρικές πρακτικές μπορεί να μας φαίνονται παράδοξες και μαγικές, ενώ κάποιες άλλες λογικές και ορθολογιστικές, όλες τους όμως είναι προσπάθειες να ξεπεραστούν οι ασθένειες και ο πόνος και στο τέλος-τέλος να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής. Αυτά με λίγα λόγια ορίζουν την βοτανοθεραπεία.

Τετάρτη, 5 Μαρτίου 2014

η θεραπευτική και επουλωτική καλέντουλα

μιά από αυτές τις μέρες του χειμώνα βρέθηκα να περπατώ σε ένα διάσπαρτο με πορτοκαλοκίτρινα λουλούδια χωράφι
το ζεστό χρώμα και η αόρατα έντονη ευωδιά πλημμύριζε το χώρο και
ναι
ήταν καλέντουλες
πολλές και ατένιζαν τον αέρινο ήλιο του χειμώνα...
και ας την γνωρίσουμε λίγο περισσότερο:
κατιφές λοιπόν ή καλέντουλα και
η επιστημονική της ονομασία:
Calendula arvensis - το άγριο φυτό που  συναντάμε σε πολλά μέρη της πατρίδας μας - θα τη συναντήσουμε ακόμα και εδώ μέσα σε αυτή την πολύβουη πόλη μας όπου υπάρχουν άχτιστα οικόπεδα - 
και
Calendula officinalis - η καλέντουλα η φαρμακευτική  η οποία καλλιεργείται και σαν καλλωπιστικό φυτό...
άλλα της ονόματα θα ακούσουμε όπως
- καλέντουλα των αγρών
- κίτρινη μαργαρίτα
- νεκρολούλουδο
- κίτρινη μαργαρίτα
- καλενδούλη
- µοσκαρδίνι
- αδράχτι της γριάς
- πετεινόχορτο
ανήκει στη μεγάλη  οικογένεια των  Asteraceae που αποτελούν την μεγαλύτερη οικογένεια στο φυτικό βασίλειο
και
συγγενεύει με τη μαργαρίτα...
η καλέντουλα - λέγεται - ότι κατάγεται από την Αίγυπτο και
είναι ένα όμορφο αγριολούλουδο το οποίο ανθίζει τις πρώτες μέρες "kalendae" των περισσότερων μηνών - στις καλένδες - εξ ου και το όνομά της
" καλέντουλα" ...
πολύ συνηθισμένο σε όλη σχεδόν την Ευρωπαϊκή ύπαιθρο
στην Ελλάδα την συναντάμε σχεδόν παντού και
σχεδόν όλο το χρόνο
την παρατηρούμε να προσαρμόζεται σε πολύ δύσκολες καιρικές και εδαφικές συνθήκες
τη βρίσκουμε σε άνυδρα εδάφη
σε πλαγιές βουνών
σε χωράφια
σε άκρες δρόμων
σε μέρη με μεγάλη ηλιοφάνεια αλλά
και σε μέρη με πολύ ψυχρές νύχτες...
τη βρίσκουμε να ανθίζει σχεδόν όλο το χρόνο 
χαρίζοντας στις σαλάτες μας και σε πολλές σούπες το ζωηρό κίτρινο έως πορτοκαλί χρώμα των λουλουδιών της που μπορεί να αντικαταστήσει
τον κρόκο - σοφράν
τα δε φύλλα της  όταν τα τρίψουμε ανάμεσα στα δάχτυλά μας μας  δίνουν μια χαρακτηριστική ευωδιαστή μυρωδιά...
η καλέντουλα όπως εύκολα προσαρμόζεται έτσι και εύκολα καλλιεργείται
μπορεί να καλλιεργηθεί με σπόρους και
μπορούμε να τη σπείρουμε από τον Μάρτιο ως τον Μάιο και να την δούμε να ανθίζει το Φθινόπωρο ή
να την φυτέψουμε κατά την διάρκεια του φθινοπώρου και την άνοιξη να μας χαρίσει τα λουλούδια της
και βέβαια θα συναντήσουμε την καλέντουλα σε όλους τους αρχαίους λαούς - Έλληνες
Ρωμαίους
Άραβες
Ινδούς -ως
1) θεραπευτικό βότανο - οι περισσότεροι αρχαίοι πολιτισμοί γνώριζαν  τις θεραπευτικές ιδιότητες της καλέντουλας έτσι
παρατηρούμε να έχει προταθεί
για τη θεραπεία παθήσεων του πεπτικού συστήματος
για την αποτοξίνωση του ήπατος και της χοληδόχου
επίσης
τα λουλούδια της να έχουν εφαρμοστεί σε κοψίματα και πληγές για
να σταματήσει η αιμορραγία
να προληφθεί η λοίμωξη και
να επιτευχθεί η επούλωση
επίσης η καλέντουλα χρησιμοποιήθηκε για διάφορες ασθένειες των γυναικών
καθώς και για τη θεραπεία ορισμένων παθήσεων του δέρματος
επίσης τη βρίσκουμε κατά τη διάρκεια του αμερικανικού εμφύλιου πολέμου όπου
τα άνθη της χρησιμοποιήθηκαν στα πεδία των μαχών σε ανοιχτές πληγές ως
αντιαιμορραγικό
αντισηπτικό και
επουλωτικό
τη βρίσκουμε επίσης να χρησιμοποιήται με αυτόν τον τρόπο και κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου από τους γιατρούς της εποχής
παρατηρούμε λοιπόν
την καλέντουλα ιστορικά να παίζει σημαίνοντα ρόλο στον τομέα της ιατρικής σε πολλούς πολιτισμούς, και εξακολουθεί να είναι σημαντική στην εναλλακτική ιατρική μέχρι και σήμερα...
2) συστατικό σε φαγητά  - η καλέντουλα έχει χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική για αιώνες
τα λουλούδια της ήταν ένα κοινό συστατικό στις σούπες και στα βραστά των βόρειων χωρών 
τα υπέροχα χρυσά πέταλα της χρησιμοποιούνταν για να προσθέσουν χρώμα στο βούτυρο και στο τυρί
επίσης τα λουλούδια της ήταν και είναι παραδοσιακά υλικά για τα πιάτα της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής...
3) συστατικό σε καλλυντικά - πάρα πάρα πολλά καλλυντικά για το δέρμα και τα μαλλιά έχουν σαν κύριο συστατικό τους την καλέντουλα - αλλά
και 
4) σαν βαφή για τα υφάσματά τους - τα όμορφα λουλούδια της χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για τις βαφές των υφασμάτων πετυχαίνοντας μιά ποικιλία χρωμάτων από
το κίτρινο
το ποτροκαλί έως
το καφέ...
και να δούμε πιά στοιχεία συνθέτουν την καλέντουλα
τα πέταλα και η γύρη της περιέχουν
triterpenoid esters 
και τα carotenoids
flavoxanthin και
auroxanthin - αντιοξειδωτικά που είναι και η πηγή του κιτρινοπορτοκαλούς χρωματός της -
τα φύλλα και οι μίσχοι περιέχουν και άλλα
carotenoids ως επί το πλείστον
lutein 80% 
zeaxanthin 5%
και
beta-carotene
περιέχουν επίσης
σαπωνίνες
ρητίνες και
αιθέρια έλαια 
επίσης
οι πηκτίνες που περιέχονται στα φύλλα της της προσδίδουν ισχυρές ενυδατικές ιδιότητες... 
τα λουλούδια της περιέχουν 
flavonol glycosides
triterpene oligoglycosides
oleanane-type triterpene glycosides
saponins
και
sesquiterpene glucoside
επίσης η καλέντουλα περιέχει 
βιταμίνη C
ασβέστιο
και σημαντικές ποσότητες πυριτίου
το πυρίτιο ανήκει  στα μέταλλα εκείνα τα οποία βοηθούν τον οργανισμό μας να απορροφήσει πιο ολοκληρωμένα το ασβέστιο έχοντας σαν αποτέλεσμα
την υγεία
- του δέρµατος
- των νυχιών
- των δοντιών και
- των µαλλιών
επίσης
ο συνδυασμός του πυριτίου και της προστατευτικής βλέννας που περιέχει καθιστά την καλέντουλα από τα σημαντικότερα βότανα για την αντιμετώπιση των δερματικών προβλημάτων ειδικά
για τις περιπτώσεις εκείνες που ο οργανισμός καλείται να αναπλάσει νέους ιστούς ώστε να επέλθει η ίαση...
και έτσι έχουμε
τα αιθέρια έλαιά της να αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό των βακτηριδίων και των μυκήτων
τους σαπωνίνες της να προλαβαίνουν και θεραπεύουν τις φλεγμονές
και
είναι για τους σαπωνίνες
για τις ρητίνες
και
τα αιθέρια έλαιά της που χρησιμοποιείται η καλέντουλα ευρέως στα καλλυντικά...
- για ιατρικούς - θεραπευτικούς  σκοπούς χρησιμοποιούνται τα αποξηραμένα πέταλα του βοτάνου (2)
και ας δούμε τις ιδιότητές της:
η καλεντούλα έχει ιδιότητες:
ισχυρές επουλωτικές
τονωτικές
αντισηπτικές
στυπτικές
αντιμυκητιακές
εμμηναγωγές - βοηθά σε περιπτώσεις καθυστέρησης και επώδυνης εμμήνου ρήσεως
αντισπασμωδικές - ιδιαίτερα για το στομάχι και την δυσμηνόρροια
εφιδρωτικές
αντιεμετικές
καθαρτικές
αντισκορβουτικές
αντιφλογιστικές
αντιβακτηριδιακές
επίσης
σε φαρμακολογικές μελέτες έχει παρατηρηθεί πως το εκχύλισμα της καλέντουλας έχει
αντι-φλεγμονώδεις και
αντι -ιικές ιδιότητες
επίσης
ενεργεί  και ευνοεί την έκκριση χολής
είναι τονωτικό του συκωτιού
και
ενισχύει επιπλέον το ανοσοποιητικό σύστημα
επίσης
σε επιστημονικές μελέτες παρατηρήθηκε πως
το υδατικό εκχύλισμα της  Calendula officinalis που ελήφθη με μία νέα μέθοδο
εκχύλισης απέδειξε διπλή δράση:
κυτταροτοξική δραστικότητα κατά του όγκου  και
ανοσοτροποποιητικές ιδιότητες - ενεργοποίηση λεμφοκυττάρων - 
και ας δούμε τις χρήσεις της:
η καλέντουλα σε όλες της τις μορφές είναι για τις πληγές ότι η άρνικα - Το φαρμακευτικό φυτό άρνικα και οι θεραπευτικές της ιδιότητες -
για τους μώλωπες
και ας ξεκινήσουμε πρώτα-πρώτα από το λάδι της
μάθαμε να το φτιάχνουμε
ας δούμε και τη χρησιμότητά του
το λάδι της καλέντουλας είναι ένα από τα καλύτερα λάδια για την θεραπεία τοπικών δερματικών προβλημάτων και το οποίο
εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ιατρικώς
το λάδι της καλέντουλας σαν ισχυρότατο αντι-φλεγμονώδες έχει πάρα - πάρα πολλές χρήσεις
χρησιμοποιείται ευρέως στη θεραπεία
και την επούλωση των πληγών
και
ενδείκνυται στις περιπτώσεις τραυματισμένων μυών και τενόντων
και βέβαια
όπου υπάρχει έντονη φλεγμονή...
καταπραΰνει ήπιους δερματικούς ερεθισμούς οι οποίοι προκαλούνται από τις απότομες εναλλαγές της θερμοκρασίας,.
είναι αποτελεσματικό καθώς επουλώνει
εκδορές
εκζέματα
κοψίματα
τσιμπήματα εντόμων όπως  της σφίγγας και της μέλισσας
εγκαύματα
ακμή
ερεθισμούς του δέρματος από
ξυρίσματα
αποτρίχωση
ηλιοθεραπεία
το λάδι της καλέντουλας είναι ιδανικό
για τα εξανθήματα και τα ερυθήματα των μωρών όπως τα εξανθήματα
από τις πάνες
για τους κιρσούς
ενώ
έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε
αιμορροΐδες
φλεγμονές του ορθού
και
επιπεφυκίτιδα...
χάρη στις ισχυρές ενυδατικές και μαλακτικές του ιδιότητες το λάδι της καλέντουλας καταπραΰνει το ερεθισμένο και ευαίσθητο δέρμα προσφέροντάς του ελαστικότητα
και
συντηρεί και διατηρεί υγιή τα αιμοφόρα αγγεία...
είναι ιδανικό για τα ξηρά και πολύ ξηρά και ευαίσθητα δέρματα για
δέρματα με ραγάδες και ρυτίδες καθώς βοηθάει στην αντιμετώπισή τους...
επίσης είναι ιδανικό σε περιπτώσεις ερυθήματος και σε έντονες κοκκινίλες του δέρματος...
το λάδι της καλέντουλας είναι από τα ιδανικότερα λάδια 
για τα μασάζ αρωματοθεραπείας
καθώς
-1)  μπορεί να χρησιμοποιηθεί  σαν λάδι βάσης και να αναμιχθεί με τα περισσότερα αιθέρια έλαια
και
- 2) μπορεί να εφαρμοστεί απευθείας σε όλους τους τύπους δέρματος...
το λάδι της καλέντουλας το χρησιμοποιούμε σαν βάση για πολλές φαρμακευτικές ή καλλυντικές κρέμες και αλοιφές...
                              βάμμα,κομπρέσες και αλοιφή καλέντουλας
            ( ας θυμηθούμε εδώ  πως κάνουμε αντίστοιχα βάμμα)
το βάμμα της καλέντουλας μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε τοπικά για την θεραπεία
της ακμής
τη μείωση της φλεγμονής
τον έλεγχο της αιμορραγίας
και για να καταπραΰνουμε ερεθισμένους ιστούς
επίσης
η επάλειψη με αλοιφή καλέντουλας
σε ελαφριά εγκαύματα
σε φλεβίτιδες
σε κιρσώδη έλκη
σε πονεμένους μύες
σε κοψίματα
σε τσιμπήματα εντόμων
σε εξανθήματα
σε εξανθήματα των μωρών από τις πάνες
σε ραγάδες
σε σκασμένα χείλη
σε μώλωπες 
σε δερματικά έλκη και
σε άλλους ερεθισμούς του δέρματος επιφέρει άμεση και μεγάλη ανακούφιση και συμβάλλει στη θεραπεία...
επίσης
υπάρχουν ενδείξεις ότι η αλοιφή της Καλέντουλα είναι αποτελεσματική στη θεραπεία της δερματίτιδας από ακτινοβολία διότι παρατηρήθηκε πως
τοπική εφαρμογή της αλοιφής συνέβαλε
στην πρόληψη της δερματίτιδα
του πόνου και συνέβαλε στη θεραπεία της δερματίτιδας από την ακτινοβολία  (1)
επίσης
η καλέντουλα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην πρόληψη της οξείας δερματίτιδας βαθμού 2 ή υψηλότερου
και
θα πρέπει να προτείνεται σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μετεγχειρητική ακτινοβόληση για τον καρκίνο του μαστού (1)
ενώ
οι κομπρέσες με έγχυμα ή αραιωμένο βάμμα θεραπεύουν πληγές που επουλώνονται δύσκολα
ελαφρυά εγκαύματα
προβλήματα των νυχιών
αποστήματα...
- η αλοιφή της καλέντουλας μπορεί να χρησιμοποιηθεί τρεις με τέσσερις φορές την ημέρα ανάλογα με τις ανάγκες μας
- από το βάμμα της καλέντουλας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πέντε με δέκα σταγόνες τρεις φορές την ημέρα
έγχυμα καλέντουλας
( ας θυμηθούμε εδώ πως κάνουμε έγχυμα)
το έγχυμα της Καλέντουλας εκτός του ότι είναι πάρα πολύ νόστιμο -δοκιμάστε το με μέλι είναι γευστικότατο και μπορούμε να πίνουμε μέχρι και τρία φλυτζάνια την ημέρα- μας προσφέρει και πάρα-πάρα πολλά οφέλη για την υγεία...
- ενισχύει την καρδιά
- τονώνει τα αιμοφόρα αγγεία
- απομακρύνει το γήρας
σε περιπτώσεις στοματίτιδας και φαρυγγίτιδας οι γαργάρες με έγχυμα καλέντουλας είναι άκρως αποτελεσματικές διότι
μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο και να συμβάλει στη θεραπεία...
το έγχυμα της καλέντουλας έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για
- τη δυσκοιλιότητα
- τα έλκη του στομάχου
- το δωδεκαδακτυλικό έλκος
- τις κοιλιακές κράμπες και
- τις κράμπες της περιόδου των γυναικών χάρη στις σπασμολυτικές της ιδιότητες
ενώ προωθεί την έμμηνο ρύση
επίσης
το ποδόλουτρο με λουλούδια καλέντουλας ξεκουράζει τα πονεμένα και πρησμένα πόδια
ενώ
η πόση
η πλύση και
η επάλειψη με έγχυμα καλέντουλας βοηθάει στη θεραπεία των κιρσών
~~~~~~~~
η καλέντουλα γενικώς είναι ένα ασφαλέστατο βότανο για τους περισσότερους από εμάς όταν λαμβάνεται από το στόμα
ή 
όταν εφαρμόζεται με τις διάφορες μορφές της στο δέρμα
αλλά
τα άτομα που είναι αλλεργικά σε φυτά της  οικογένειας Asteraceae / Compositae όπως
η μαργαρίτα
το χαμόμηλο
τα χρυσάνθεμα πρέπει να είναι πολύ προσεχτικά με την καλέντουλα
διότι
μπορεί να έχουν αλλεργική αντίδραση η οποία συνήθως είναι δερματικό εξάνθημα
οι γυναίκες κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού πρέπει να είναι προσεχτικές με τη καλέντουλα  λόγω των παραπάνω αλλεργικών αντιδράσεων και μέχρι να έχουμε περισσότερες επιστημονικές μελέτες...
για την αλληλεπίδραση της καλέντουλας με συμβατικά φάρμακα δεν υπάρχουν επιστημονικές εκθέσεις
αλλά
πρέπει τα άτομα που παίρνουν
ηρεμιστικά λαμβάνοντας καλέντουλα μαζί με ηρεμιστικά φάρμακα μπορεί να προκληθεί  υπερβολική υπνηλία - 
φάρμακα για την πίεση και
τον διαβήτη να συμβουλεύονται το γιατρό του...
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
σε επόμενη ανάρτηση και άλλες χρήσης της καλέντουλας αλλά
και
πως ετοιμάζουμε αλοιφή και κρέμες
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
αναφορές - πηγές - βιβλία
Nέα Oλιστική Bοτανοθεραπεία του David Hoffmann
(1)http://jco.ascopubs.org/content/22/8/1447.full.pdf
(2)http://umm.edu/health/medical/altmed/herb/calendula
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/235.html
http://sabila.com.co/articulos/Pommier.pdf
https://www.botanical.com/botanical/mgmh/m/marigo16.html
http://www.livestrong.com/article/91309-medical-properties-calendula-officinalis/
http://www.ijarnp.org/index.php/ijarnp/article/viewFile/64/65
thalia