...σε ένα μονοπάτι, εκεί όπου ο ήλιος κουβαλά ακόμη τη μυρωδιά της πέτρας και του άγριου θυμαριού, στάθηκα μπροστά σε ένα φυτό που οι περισσότεροι προσπερνούν χωρίς να το προσέξουν...
...γιατί δεν ανθίζουν όλα τα φυτά για να γοητεύσουν το βλέμμα.
Κάποια γεννήθηκαν για να αφυπνίζουν τη μνήμη.
Να θυμίζουν στον άνθρωπο πως η φύση δεν έντυσε πάντα
τα πολυτιμότερα δώρα της με αρώματα γλυκά και χρώματα λαμπερά.
Άλλοτε τα
σκέπασε με την πίκρα, σαν να ήθελε να τα προστατεύσει από τα βιαστικά χέρια και
τις επιπόλαιες ψυχές.
Έτσι γνώρισα την Αρτεμισία.
Στεκόταν αγέρωχη στην άκρη ενός πετρώδους μονοπατιού,
εκεί όπου ο άνεμος μιλούσε ακόμη τη γλώσσα των αρχαίων βοτάνων. Τα ασημοπράσινα
φύλλα της έμοιαζαν να κρατούν επάνω τους το φως της αυγής και τη σκόνη αιώνων,
ενώ το άρωμά της, βαθύ και αυστηρό, έμοιαζε περισσότερο με ανάμνηση παρά με
ευωδιά.
Δεν μου συστήθηκε.
Δεν είχε ανάγκη από συστάσεις.
Artemisia absinthium.
Αψιθιά.
Μόνο με κοίταξε με τη σιωπή των φυτών.
Και μέσα σε εκείνη τη σιωπή άκουσα τη φωνή της.
"Με λένε πικρή..." μου ψιθύρισε.
"Μα δεν είναι η πίκρα που φοβούνται οι άνθρωποι.
Είναι όσα τους καλεί να αντικρίσουν μέσα τους."
Έσκυψα κοντά της."Η φύση δεν χάρισε ποτέ την πιο βαθιά θεραπεία μέσα στη γλύκα.
Την έκρυψε στην αλήθεια... κι η αλήθεια πολλές φορές έχει γεύση πικρή.
Για αιώνες περπάτησα δίπλα στους θεραπευτές,
στους βοτανολόγους,
στους μοναχούς,
στις γυναίκες που φύλαγαν τη γνώση της γης
σαν ιερή παρακαταθήκη.
Με αναζήτησαν όταν το σώμα ζητούσε βοήθεια και όταν η
ψυχή είχε ανάγκη να θυμηθεί πως η ίαση αρχίζει πάντοτε από την αποδοχή της
αλήθειας."
Τότε κατάλαβα γιατί οι πρόγονοί μας τής χάρισαν το
όνομα της Άρτεμης.
Γιατί, όπως η θεά των δασών, έτσι κι εκείνη δεν ζητά
να την κατακτήσεις.
Ζητά να τη σεβαστείς.
Η Artemisia absinthium, η δική μας αψιθιά, δεν είναι
ένα βότανο που προσφέρει απλόχερα τα μυστικά του.
Σε καλεί πρώτα να αφήσεις
πίσω την ανάγκη για εύκολες απαντήσεις.
Να δεχτείς πως η θεραπεία δεν είναι
πάντοτε γλυκιά και πως η σοφία, όπως και η ζωή, πολλές φορές έχει τη γεύση της
πίκρας.
Για αιώνες το βότανο που κουβαλά το όνομα της θεάς Άρτεμης, τη μνήμη των αρχαίων θεραπευτών, τους θρύλους των λαών, συντρόφευσε τον άνθρωπο στα δύσκολα.
Πικρό στη γεύση, μα πολύτιμο στις ιδιότητές του.
Ταξίδεψε από τους αρχαίους βοτανικούς κήπους μέχρι τα μοναστηριακά θεραπευτήρια και από τη λαϊκή παράδοση μέχρι τα σύγχρονα ερευνητικά εργαστήρια, υπενθυμίζοντάς μας πως πολλές φορές η φύση προστατεύει τους μεγαλύτερους θησαυρούς της πίσω από μια πρώτη, αυστηρή εντύπωση.
Ένα φυτό αυστηρό και λιτό, που δεν χαρίζει εύκολα την εμπιστοσύνη του.
Σαν τους σοφούς ανθρώπους, πρώτα σε δοκιμάζει και ύστερα σου αποκαλύπτει τον πλούτο που κρύβει μέσα του.
Κι όμως...
Πίσω από αυτή την πρώτη, αυστηρή γεύση κρύβεται μια
από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες του φυτικού βασιλείου.
Μια ιστορία που
διασχίζει πολιτισμούς, θεραπευτικές παραδόσεις,
μύθους, επιστημονικές
ανακαλύψεις και αμέτρητες ανθρώπινες ζωές.
Ας περπατήσουμε λοιπόν μαζί στο μονοπάτι της.
Όχι για να γνωρίσουμε απλώς ένα ακόμη φαρμακευτικό
φυτό.
Αλλά για να ακούσουμε μια παλιά σοφή ψυχή της γης, που
εξακολουθεί, αιώνες τώρα, να ψιθυρίζει σε όποιον έχει ακόμη τη διάθεση να
αφουγκραστεί.
Ας γνωρίσουμε λοιπόν την αψιθιά.
Όχι μόνο ως ένα ακόμη βότανο, αλλά ως έναν από τους πιο ιδιαίτερους φυτικούς συμμάχους που μας χάρισε η γη.
Ένα βότανο που ιστορικά συνδέθηκε με τη μύηση, τη δοκιμασία και τη σοφία που αποκτάται μέσα από την εμπειρία.
Η Artemisia absinthium δεν θα πει "θεραπεύω" ή "κάνω αυτό" με απόλυτο ιατρικό ισχυρισμό.
Αντίθετα, θα μου μιλήσει σαν μια σοφή γερόντισσα της φύσης και θα μου αφηγηθεί πώς τη γνώρισαν οι άνθρωποι μέσα στους αιώνες και πώς τους στάθηκε.
...και μέσα σε εκείνη τη σιωπή άκουσα τη φωνή της - Άκουσέ με... Είμαι η Αρτεμισία.
"Άκουσέ με... Είμαι η Αρτεμισία."
Είμαι η Artemisia absinthium.
Οι άνθρωποι με φώναξαν αψιθιά.
Άλλοι με αγάπησαν.
Άλλοι με φοβήθηκαν.
Δεν τους αδικώ.
Η πίκρα μου είναι δοκιμασία.
Κι όμως, όσοι τόλμησαν να με γνωρίσουν ανακάλυψαν πως κάτω από τη στυφή μου γεύση κρύβεται μια καρδιά γεμάτη προσφορά.
Για αιώνες στάθηκα δίπλα στον άνθρωπο, όταν το στομάχι του βάραινε,
όταν η όρεξή του χανόταν,
όταν η πέψη του χρειαζόταν ένα απαλό ξύπνημα.
Η πίκρα μου έγινε το πρώτο κάλεσμα του πεπτικού του συστήματος· μια υπενθύμιση πως η ζωή αρχίζει πάντοτε από την καλή χώνεψη.
Οι θεραπευτές με διάλεγαν ακόμη όταν το σώμα ζητούσε να απομακρύνει ανεπιθύμητους επισκέπτες.
Γνώριζαν την ιδιαίτερη φύση μου και με χρησιμοποιούσαν με σεβασμό και μέτρο, γιατί κάθε ισχυρό δώρο της φύσης απαιτεί γνώση.
Το άρωμά μου, γεμάτο αιθέρια έλαια, δεν πέρασε ποτέ απαρατήρητο.
Οι άνθρωποι ανακάλυψαν πως ακόμη και η παρουσία μου μπορούσε να κρατήσει σε απόσταση μικρούς ανεπιθύμητους επισκέπτες των σπιτιών και των αποθηκών τους.
Μα δεν είμαι μόνο η πίκρα μου.
Είμαι τα πικρά Sesquiterpene Lactones που ξυπνούν τις αισθήσεις.
Είμαι οι αρωματικές μου ουσίες που η επιστήμη εξακολουθεί να μελετά.
Είμαι τα φλαβονοειδή και οι πολύτιμες φυτοχημικές ενώσεις που η φύση ύφανε μέσα στους ιστούς μου, πολύ πριν ο άνθρωπος μάθει να τους δίνει όνομα.
Δεν υπόσχομαι θαύματα.
Γεννήθηκα για να θυμίζω πως η φύση εργάζεται αθόρυβα, υπομονετικά και πάντοτε σε συνεργασία με τον άνθρωπο που τη σέβεται.
Γι' αυτό και σήμερα, ύστερα από τόσους αιώνες, εξακολουθώ να στέκομαι στις άκρες των δρόμων, στα ξεροβούνια και στους βοτανικούς κήπους, περιμένοντας εκείνον που δεν θα φοβηθεί την πίκρα μου.
Γιατί μόνο τότε θα μπορέσει να γνωρίσει την αλήθεια που κρύβω μέσα της.
-. Και σήμερα… οι επιστήμονες εξακολουθούν να με ρωτούν*.
Για πολλούς αιώνες οι άνθρωποι με κράτησαν κοντά τους όταν η ασθένεια άγγιζε το πεπτικό σύστημα.
Δεν γνώριζαν ακόμη τα μόρια μου ούτε μπορούσαν να διαβάσουν τη γλώσσα των κυττάρων.
Είχαν όμως κάτι εξίσου πολύτιμο - την παρατήρηση.
Με είδαν να στέκομαι δίπλα τους ξανά και ξανά.
Έτσι γεννήθηκε η παράδοση.
Σήμερα, οι άνθρωποι δεν αρκούνται στην παράδοση.
Θέλουν αποδείξεις.
Και καλά κάνουν.
Μελετούν κάθε σταγόνα από το εκχύλισμά μου, αναζητούν τις δραστικές ουσίες μου, χαρτογραφούν τα μονοπάτια που ακολουθούν μέσα στο κύτταρο και προσπαθούν να καταλάβουν πώς επικοινωνώ με τη ζωή.
Πρόσφατα, ερευνητές στράφηκαν ξανά προς εμένα, αναζητώντας απαντήσεις για τον καρκίνο του γαστρεντερικού σωλήνα.
Η ιστορία έλεγε πως χρησιμοποιούμουν εδώ και αιώνες.
Η επιστήμη όμως ήθελε να μάθει το "πώς"
Ανακάλυψαν ότι το εκχύλισμά μου περιέχει ένα ολόκληρο σύμπαν βιοδραστικών μορίων.
Σε εργαστηριακές μελέτες παρατήρησαν ότι ορισμένα από αυτά μπορούν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και να ενεργοποιούν τους φυσικούς μηχανισμούς με τους οποίους ένα κύτταρο οδηγείται στην προγραμματισμένη αποδόμησή του - μια διαδικασία που οι επιστήμονες ονομάζουν απόπτωση.
Μα εγώ δεν βιάζομαι να πανηγυρίσω.
Γνωρίζω πως ένα εύρημα στο εργαστήριο είναι η αρχή ενός μεγάλου ταξιδιού και όχι ο προορισμός.
Ανάμεσα σε ένα κύτταρο που μεγαλώνει μέσα σε ένα τρυβλίο και σε έναν άνθρωπο υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος που πρέπει να εξερευνηθεί.
Γι' αυτό δεν ζητώ να με πιστέψεις.
Ζητώ να με γνωρίσεις.
Να αφήσεις την παράδοση να συνομιλήσει με την επιστήμη.
Γιατί μόνο όταν αυτές οι δύο περπατούν μαζί γεννιέται η πραγματική γνώση.
επίλογος
Να αφήσεις την παράδοση να συνομιλήσει με την επιστήμη.
Γιατί μόνο όταν αυτές οι δύο περπατούν μαζί γεννιέται η πραγματική γνώση.
Αυτή η ισορροπία είναι το πιο δυνατό στοιχείο κατά την γνώμη μου της βοτανολογίας!
Δεν δημιουργεί υπερβολικές προσδοκίες, αλλά ούτε και υποβαθμίζει τη σημασία των ευρημάτων.
Αντίθετα, αναδεικνύει την ομορφιά της επιστημονικής αναζήτησης - ένα βότανο που η λαϊκή θεραπευτική εμπιστευόταν επί αιώνες αρχίζει σήμερα να αποκαλύπτει, βήμα-βήμα, τους μοριακούς μηχανισμούς που ίσως εξηγούν αυτή την εμπειρική γνώση.
Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό "θαύμα" της Artemisia absinthium, αλλά και όλων των βοτάνων που γεννιούνται πάνω σε τούτον τον πλανήτη και έχουμε ιερό χρέος να τα προστατέψουμε! ntina/thalia
* Το άρθρο του Frontiers in Oncology ξεκινά με μια πολύ σημαντική φράση:
"Artemisia absinthium L. has a long history in the treatment of gastrointestinal cancer (GIC), but its molecular mechanisms remain unclear."
Αυτή η πρόταση είναι εξαιρετική, γιατί αναγνωρίζει δύο αλήθειες ταυτόχρονα:
-. την ιστορική χρήση της αψιθιάς στις παραδοσιακές ιατρικές,
-. αλλά και το γεγονός ότι η σύγχρονη επιστήμη μόλις τώρα αρχίζει να κατανοεί τους μοριακούς μηχανισμούς της.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν χημική ανάλυση (LC-MS), δικτυακή φαρμακολογία και πειράματα σε καρκινικές κυτταρικές σειρές του γαστρεντερικού.
Τα αποτελέσματά τους έδειξαν ότι το αιθανολικό εκχύλισμα της Artemisia absinthium ανέστειλε την ανάπτυξη των κυττάρων και προήγαγε την απόπτωσή τους μέσω της μιτοχονδριακής οδού.
Πρόκειται όμως για προκλινικά ευρήματα (εργαστηριακές μελέτες) και όχι για αποδεδειγμένη θεραπεία σε ανθρώπους.
