Herbal Medicine-Βοτανοθεραπεία Από την αρχαιότητα,τα βότανα εκτιμήθηκαν για τις αναλγητικές και θεραπευτικές τους ικανότητες. Σήμερα ένα ποσοστό περίπου 75% των φαρμάκων μας βασίζονται στις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών. Οι κοινωνίες μας, διά μέσου των αιώνων, ανέπτυξαν τις δικές τους παραδόσεις για να καταφέρουν να κατανοήσουν τα φαρμακευτικά φυτά και τις χρήσεις τους. Κάποιες από αυτές τις παραδόσεις και τις ιατρικές πρακτικές μπορεί να μας φαίνονται παράδοξες και μαγικές, ενώ κάποιες άλλες λογικές και ορθολογιστικές, όλες τους όμως είναι προσπάθειες να ξεπεραστούν οι ασθένειες και ο πόνος και στο τέλος-τέλος να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής. Αυτά με λίγα λόγια ορίζουν την βοτανοθεραπεία.

Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026

Μαθαίνω - τι ακριβώς εννοούμε όταν λέμε "γνωστική λειτουργία"

Όταν λέμε "γνωστική λειτουργία", εννοούμε, πολύ απλά, τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος προσλαμβάνει, 
επεξεργάζεται, 
αποθηκεύει και χρησιμοποιεί πληροφορίες ώστε να μπορούμε να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, να σκεφτόμαστε και να ενεργούμε.
Η λέξη γνωστική προέρχεται από το γιγνώσκω - δηλαδή γνωρίζω, 
αναγνωρίζω, 
κατανοώ.
Στις βασικές γνωστικές λειτουργίες περιλαμβάνονται:
-. η προσοχή → σε τι εστιάζουμε και τι αγνοούμε. 
-. η αντίληψη → πώς ερμηνεύουμε τα ερεθίσματα των αισθήσεων. 
-. η μνήμη → πώς κωδικοποιούμε, αποθηκεύουμε και ανακαλούμε πληροφορίες. 
-. η μάθηση → πώς αποκτούμε νέα γνώση ή δεξιότητες. 
-. η σκέψη και ο συλλογισμός → πώς συνδέουμε πληροφορίες και βγάζουμε συμπεράσματα. 
-. η γλώσσα → πώς κατανοούμε και παράγουμε λόγο. 
-. οι εκτελεστικές λειτουργίες → σχεδιασμός, λήψη αποφάσεων, επίλυση προβλημάτων, αναστολή παρορμήσεων και προσαρμογή της συμπεριφοράς. 
-. ο χωροχρονικός προσανατολισμός → πού και πότε βρισκόμαστε και πώς προσανατολιζόμαστε. 
     Ένα απλό παράδειγμα
-. βλέπω ένα βότανο → αντίληψη.
-. αναγνωρίζω ότι είναι χαμομήλι → αναγνώριση/μνήμη.
-. θυμάμαι τις ιδιότητές του → ανάκληση μνήμης.
-. συγκρίνω αυτά που γνωρίζω με μια νέα πληροφορία → σκέψη.
-. αποφασίζω αν η πληροφορία είναι αξιόπιστη → κρίση/συλλογισμός.
Άρα, "γνωστική λειτουργία" δεν σημαίνει απλώς "σκέψη". 
Η σκέψη είναι μία από τις γνωστικές λειτουργίες. 
Ο όρος είναι πολύ ευρύτερος, αφορά σχεδόν ολόκληρο το σύστημα με το οποίο ο νους μας δέχεται πληροφορίες, 
δημιουργεί γνώση και χρησιμοποιεί αυτή τη γνώση.
Και εδώ, θα έλεγα, υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα φιλοσοφική λεπτομέρεια - η γνώση δεν είναι το ίδιο πράγμα με την πληροφορία. 
Ένας εγκέφαλος μπορεί να δεχθεί μια πληροφορία χωρίς να την κατανοήσει, 
να την αξιολογήσει ή να την ενσωματώσει στη γνώση του!!! 
   κείμενο και επιμέλεια κειμένου:ntina/thalia-boanologia.gr

Φασκόμηλο και γνωστική λειτουργία — ένα βότανο που συνομιλεί με τον νου.

...και ας δούμε τι συμβαίνει σήμερα και γιατί το φασκόμηλο έχει προταθεί για την θεραπεία της νόσου Alzheimer.
Φασκόμηλο και νους - από τη βοτανική γνώση στη γνωστική λειτουργία!                     “Γνωστική λειτουργία”
Όταν λέμε "γνωστική λειτουργία", εννοούμε, πολύ απλά, τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος προσλαμβάνει, 
επεξεργάζεται, 
αποθηκεύει και χρησιμοποιεί πληροφορίες ώστε να μπορούμε να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, να σκεφτόμαστε και να ενεργούμε.
Η λέξη γνωστική προέρχεται από το γινώσκω - δηλαδή γνωρίζω,
αναγνωρίζω,
κατανοώ.
Το ενδιαφέρον για τα βότανα που μπορούν να συνοδεύσουν και να υποστηρίξουν τη λειτουργία του νου — τα λεγόμενα νοοτροπικά - διαρκώς μεγαλώνει.
Στον πλούσιο χημικό κόσμο των φυτών, η έρευνα αναζητά ενώσεις που μπορεί να επηρεάζουν τη μνήμη,
την προσοχή και άλλες γνωστικές λειτουργίες, ανοίγοντας έναν ενδιαφέροντα δρόμο ανάμεσα στη βοτανική γνώση και στη σύγχρονη νευροεπιστήμη.
Ανάμεσα στα φυτά που έχουν κεντρίσει ιδιαίτερα το ενδιαφέρον βρίσκονται το Ginkgo biloba,
η Curcuma longa L. και το Bacopa monnieri — τρία διαφορετικά βότανα, με διαφορετικές ενώσεις και μηχανισμούς, που μοιάζουν να μας θυμίζουν πως η σχέση του φυτικού κόσμου με τον ανθρώπινο νου έχει ακόμη πολλά να μας αποκαλύψει.
Το γένος Salvia, το γνωστό μας φασκόμηλο, είναι το μεγαλύτερο γένος φυτών στην οικογένεια Lamiaceae, που περιλαμβάνει πάνω από 900 είδη που διανέμονται σε όλο τον κόσμο.
Κοινά είδη περιλαμβάνουν το Salvia officinalis, το κοινό φασκόμηλο,
το Salvia miltiorrhiza, τo κινέζικο φασκόμηλο,
το Salvia lavandulaefolia, το ισπανικό φασκόμηλο και πολλά άλλα.
Πολλά είδη φασκόμηλου προέρχονται από τη Μεσόγειο και έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για την αντιμετώπιση διαφόρων προβλημάτων, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών της πέψης,
της κυκλοφορίας,
της βρογχίτιδας,
του βήχα,
του άσθματος,
των προβλημάτων μνήμης...

Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026

Τριχόπτωση και η πολύτιμη βοήθεια των βοτάνων

Τριχόπτωση.
Πόσες φορές δεν έχει τρομοκρατήσει άνδρες και γυναίκες.
Και όμως, η τριχόπτωση τις περισσότερες φορές είναι παροδική.
Και θα ρωτούσαμε μπορούν τα βότανα να βοηθήσουν τα μαλλιά μας ώστε η τριχόπτωση να μην γίνει μόνιμη κατάσταση;
Αν έχουμε υπομονή και επιμονή ναι.
Ας δούμε πως.
1) Πρώτα από όλα ελέγχουμε τη διατροφή μας, η οποία πρέπει, οπωσδήποτε, να περιλαμβάνει και περισσότερα λαχανικά και
περισσότερα φρούτα και περισσότερα όσπρια,
ξηρούς καρπούς και βέβαια ελαιόλαδο!
Ομάδες δηλαδή φαγητών που περιέχουν:
– σίδερο,
– μαγνήσιο,
– ωμέγα λιπαρά,
– βιταμίνη Ε και
– την ομάδα της βιταμίνης Β
2) Και τώρα τα βότανά μας...
συνέχεια του άρθρου μου: https://botanologia.gr/trichoptosi-kai-i-polytimi-voitheia-ton-votanon/

Ένα πανίσχυρο λάδι-ίαμα με δεντρολίβανο και δάφνη για κιρσούς, ευρυαγγείες και όχι μόνο

Το πολύτιμο δεντρολίβανο, το ελιξήριο της νεότητάς μας, είναι ένα από τα βότανα της αγαπημένης μου ομάδας των πολύτιμων και αμέσου δράσεως βοτάνων.
Οι ιδιότητες και δράσεις του είναι παροιμιώδεις.
Μεταξύ αυτών, οι αντιφλεγμονώδεις και αναλγητικές, τις οποίες έχουν επιβεβαιώσει πολλές πειραματικές μελέτες, καθώς είναι οι πλέον μελετημένες.
Σε προκλινικά δε στάδια, το αιθέριο έλαιο του δενδρολίβανου έχει χρησιμοποιηθεί τοπικά για μυϊκούς και ρευματικούς πόνους, το δε λάδι του για κιρσούς και ευρυαγγείες...
Πως ετοιμάζω το πολύτιμο λάδι...

Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026

Εγώ και το αγριοράδικο .

...εγώ και το αγριράδικο -  ένα βότανο τόσο κοινό, που οι περισσότεροι από εμάς το προσπερνούν χωρίς να το βλέπουν πραγματικά.
           Taraxacum officinale
...παρακολουθείστε το αγριοράδικο μέσα από τα μάτια μου και δες τε πως δεν
εμφανίζεται ως "βότανο που μας διδάσκει κάτι", αλλά ως μια άλλη μορφή ύπαρξης που συνομιλεί μαζί μου με τη δική της σιωπή, επιμονή και γνώση της γης. 
...και εγώ η ntina δεν είμαι ο άνθρωπος-βοτανολόγος που γνωρίζει τα πάντα για εκείνο, αλλά ο άνθρωπος-βοτανολόγος  που προσπαθεί να το ακούσει και να κατανοήσει την πραγματική βοτανική υπόστασή του!
...και φεύγω από τον μύθο και αφήνω το αγριοράδικο να γίνει ο συνομιλητής μου.
Αφετηρία της συνομιλίας μας το φιλοσοφικό ερώτημα που έχω αφήσει να αιωρείται στο κείμενό μου: Σαν ποίημα, σαν μύθος και πάλι για το αγριοράδικο! και το οποίο είναι: όταν θαυμάζουμε κάτι, θέλουμε πραγματικά να του μοιάσουμε ή αναγνωρίζουμε σε αυτό κάτι που ήδη υπάρχει μέσα μας;
                            Εγώ και το αγριοράδικο
        Το αγριοράδικο και η τέχνη του να θαυμάζεις
-. Γιατί θέλησες να γίνεις σαν τον ήλιο; το ρώτησα.
Ήταν πρωί και το αγριοράδικο είχε ανοίξει το κίτρινο άνθος του προς το φως.
-. Δεν θέλησα να γίνω ο ήλιος, μου είπε.
-. Μα ο μύθος αυτό λέει.
-. Ο μύθος λέει αυτό που μπόρεσαν να δουν οι άνθρωποι. Εγώ θυμάμαι κάτι άλλο.
-. Τι θυμάσαι;
-.Θυμάμαι πως, όταν ο Θεός είπε στα λουλούδια να διαλέξουν το χρώμα τους, εγώ δεν διάλεξα ένα χρώμα. Διάλεξα όσα με έκαναν να αισθανθώ πως ο κόσμος είναι όμορφος.
     Το κοίταξα προσεκτικά.
-. Δηλαδή δεν ήθελες να μοιάσεις στον ήλιο;
-. Όχι. Ήθελα να κρατήσω μέσα μου τον θαυμασμό που ένιωσα κοιτάζοντάς τον.
     Έμεινα σιωπηλή.
Ίσως να υπήρχε εκεί μια διαφορά που εμείς οι άνθρωποι συχνά δεν προσέχουμε.
Νομίζουμε πως όταν θαυμάζουμε κάτι, θέλουμε να το αποκτήσουμε.
Να γίνουμε σαν εκείνο.
Να του μοιάσουμε.
Να το κάνουμε δικό μας.
Το αγριοράδικο όμως έμοιαζε να γνωρίζει κάτι διαφορετικό.
-. Και η νύχτα; το ρώτησα. Γιατί θέλησες να της μοιάσεις;
-. Γιατί η νύχτα μου έμαθε πως η σιωπή δεν είναι απουσία.
-. Και τα αστέρια;
-. Μου έμαθαν πως το φως δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο για να υπάρχει.
        Κοίταξα τότε το μικρούλι βότανο
Ήταν δύσκολο να πιστέψω πως ένα τόσο ταπεινό πλάσμα μπορούσε να έχει μέσα του τόση σκέψη.
-. Ίσως τελικά, του είπα, να μην ήθελες να γίνεις ούτε ήλιος ούτε νύχτα ούτε αστέρι.
-. Τώρα αρχίζεις να καταλαβαίνεις.
-. Τι;
-. Ότι δεν χρειάζεται να γίνουμε αυτό που θαυμάζουμε. Μπορούμε απλά να το αφήσουμε να μας διδάξει!
     Η φράση του έμεινε για λίγο ανάμεσά μας.
-. Και ο Θεός; ρώτησα. Γιατί σου έδωσε όλα όσα ζήτησες;
-. Ίσως επειδή δεν ζήτησα να πάρω. Ζήτησα να μπορώ να εκφράσω αυτό που ένιωσα.
Τότε κατάλαβα πως ο μύθος ίσως μιλούσε λιγότερο για το χρώμα των λουλουδιών και περισσότερο για την ίδια τη φύση της επιθυμίας.
Υπάρχει μια επιθυμία που λέει:
"Θέλω να έχω αυτό που έχεις"
Και υπάρχει μια άλλη:
"Θέλω να καταλάβω αυτό που είσαι"
Η πρώτη οδηγεί στην κατοχή.
Η δεύτερη στη μεταμόρφωση.
-. Και το λευκό σου; το ρώτησα ύστερα. Από πού ήρθε;
-. Από τη στιγμή που έπαψα να "κρατώ" τον εαυτό μου.
      Κοίταξα το λευκό, ολοστρόγγυλο κεφάλι του.
Ήταν η στιγμή της ωριμότητάς του.
Δεν είχε πια το κίτρινο του άνθους.
Τώρα ήταν σχεδόν ολόκληρο λευκό, σαν μικρό φεγγάρι.
-. Τότε, είπα, το λευκό σου είναι η αποχώρηση;
-. Όχι.
-. Τι είναι;
-. Είναι η εμπιστοσύνη.
Και πριν προλάβω να ρωτήσω περισσότερα, φύσηξε ένα απαλό αεράκι.
Ένας σπόρος αποσπάστηκε.
Ύστερα ένας δεύτερος.
Κι ένας τρίτος.
Οι μικροί λευκοί σπόροι άρχισαν να ταξιδεύουν στον αέρα.
-. Τους αφήνεις να φύγουν; ρώτησα.
-. Δεν τους αφήνω.
-. Τότε;
-. Τους εμπιστεύομαι στη Γη.
    Κοίταξα τους σπόρους να απομακρύνονται.
Ίσως αυτή να είναι η πιο δύσκολη μορφή αγάπης: να δημιουργείς κάτι και ύστερα να του επιτρέπεις να φύγει από κοντά σου.
-. Και αν δεν επιστρέψουν;
Το αγριοράδικο έμοιασε να χαμογελά.
-. Δεν είναι ανάγκη να επιστρέψουν σε μένα.
-. Τότε σε τι ελπίζεις;
-. Στη συνέχεια.
Και τότε κατάλαβα πως το αγριοράδικο δεν μου μιλούσε πια για τον ήλιο, ούτε για τη νύχτα, ούτε για τα αστέρια.
Μου μιλούσε για εμάς.
Για εκείνο το παράξενο πλάσμα που λέγεται άνθρωπος και που περνά μεγάλο μέρος της ζωής του προσπαθώντας να κρατήσει κοντά του όσα αγαπά.
Κι όμως, η φύση λειτουργεί διαφορετικά.
Ο ήλιος δίνει το φως του χωρίς να το χάνει.
Η νύχτα κρατά τη σιωπή χωρίς να τη φυλακίζει.
Τα αστέρια φωτίζουν χωρίς να ζητούν να τα πλησιάσουμε.
Και το αγριοράδικο;
Ανθίζει.
Ωριμάζει.
Λευκαίνει.

Και όταν έρθει η ώρα, αφήνει τα μικρά του αστέρια να ταξιδέψουν.
Όχι επειδή τελείωσε η ζωή του.
Αλλά επειδή η ζωή του συνεχίζεται πέρα από αυτό.

                 Το κοίταξα για μια ακόμα φορά.
-. Τελικά, αγριοράδικο, τι χρώμα διάλεξες εκείνη την ημέρα;
-. Δεν διάλεξα χρώμα.
Διάλεξα να μπορώ να αλλάζω.
Και ίσως γι' αυτό μου χάρισαν όλα τα χρώματα που αγάπησα.
                  έρρωσθε!!!
       κείμενo και επιμέλεια κειμένου:ntina/thalia
το άρθρο μου και στην ιστοσελίδα μου:botanologia.gr

Σε πολλά βότανα, οι “δευτερεύουσες” ενώσεις κρύβουν σημαντικό, παραγνωρισμένο θεραπευτικό δυναμικό.

Η Isosilybin B  είναι μια flavonolignan που εξάγεται από τη silymarin, η οποία παρουσιάζει αντικαρκινική δράση κατά του καρκίνου του προστάτη, αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων και συμβάλλει στον αποκλεισμό της φάσης G1 και στην απόπτωση.

Οι σπόροι του γαϊδουράγκαθο/Silybum marianum περιέχουν silymarin, ένα μείγμα μορίων που ονομάζονται flavonolignans – (αυτό βέβαια είναι γνωστό σε όλους όσους έχουν έστω και μικρή επαφή με τα βότανα)
Το πιο άφθονο από αυτά τα μόρια είναι η silybin/σιλυβίνη.
Ήταν η πρώτη ουσία που χαρακτηρίστηκε και, φυσικά, έγινε η πιο μελετημένη από όλες τις ενώσεις της silymarin/σιλυμαρίνης.
Ωστόσο, η σιλυμαρίνη δεν αποτελείται μόνο από σιλυβίνη...συνέχεια του άρθρου μου: botanologia.gr

Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026

Η γλιστρίδα στην κουζίνα μου και ένα υπέροχο λαχανοποτό.

...στο άρθρο μου: "Αντράκλα, το βότανο που έχει χαρακτηριστεί “παγκόσμια πανάκεια"  και στην παράγραφο "Η αντράκλα σήμερα" έγραφα πως η γλιστρίδα είναι ένα υπέροχο ορεκτικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πάρα πολλούς τρόπους,
Η γεύση της – όταν την τρώμε ωμή – είναι αλμυρόξινη, έχει μια ήπια, ελαφρώς πικάντικη γεύση που θυμίζει σπανάκι ή νεροκάρδαμο,
ενώ όταν την τρώμε βρασμένη έχει την γεύση των χόρτων.
Γενικά δένει γευστικά με το λεμόνι,
τον δυόσμο,
το βασιλικό,
την ντομάτα,
το αγγούρι,
τα κολοκυθάκια,
τους κολοκυθοανθούς,
το φρέσκο θυμάρι,
το μηλόξυδο,
το σκόρδο και τη γιαούρτη.
Ψιλοκομμένα φύλλα γλυστρίδας, αναμεμιγμένα με γιαούρτη και σκόρδο είναι ένα γευστικότατο και θρεπτικότατο άλειμμα. 
Εκτός από τις σαλάτες μπορεί να προστεθεί ωμή, φρεσκοπλυμένη και
στραγγισμένη σε πάρα πολλά ζεστά πιάτα όπως:
-ζυμαρικών
-ψαριών
-πουλερικών και
-κρεάτων
Τα φύλλα μπορούν να συλλεχθούν οποιαδήποτε στιγμή πριν το βότανο ανθίσει και χρησιμοποιούνται φρέσκα ή αποξηραμένα!
...και θα σας περιγράψω ένα από τα αγαπημένα μου λαχανοποτά/Smoothies με γλιστρίδα
Είναι ένα θρεπτικό, 
τονωτικό και άκρως ενυδατικό λαχανοποτό/smoothie με βάση την καλοκαιρινή αντράκλα. 
Η φιλοσοφία μου εδώ είναι να ετοιμάσω ένα "πράσινο" ιδιαίτερα τονωτικό και θρεπτικό λαχανοποτό που να σαγηνεύσει τον ουρανίσκο όλων μας και να κεντρίσει το ενδιαφέρον των παιδιών
θα χρειαστώ για 1 μεγάλο ποτήρι*
-. 1 φλιτζάνι αντράκλα  - φρέσκα φύλλα και τρυφερά κοτσάνια, πολύ καλά πλυμένα
-. 1 μικρό βιολογικό αγγούρι, με τη φλούδα, καλά πλυμένο
-. 1 μικρό κολοκυθάκι ωμό, βιολογικό  αν έχει τον ανθό του, τον χρησιμοποιώ (το ωμό φρέσκο κολοκυθάκι δίνει απίστευτα κρεμώδη υφή στα λαχανοποτά μου, χωρίς να επηρεάζει τη γεύση)για κρεμώδη υφή και βέβαια τις βιταμίνες του)
-. 1/4 από μία ολόφρεσκη πράσινη πιπεριά (η πράσινη πιπεριά είναι γεμάτη βιταμίνη C και δίνει μια πολύ δροσερή, ελαφρώς "ζωντανή" νότα)
-. χυμό από ένα μισό λεμόνι για έξτρα τόνωση και αντιοξειδωτικά
-. 4-5 φρέσκα φύλλα δυόσμου, για απίστευτη φρεσκάδα
-. 1/2 φλιτζάνι κρύο νερό
-. μια πρέζα θαλασσινό αλάτι, για τους ηλεκτρολύτες του (χρησιμοποιώ πάντα βιολογικό αλάτι Μεσολογγίου)
-. μαύρο πιπέρι (όσο μας αρέσει)
-. ελάχιστο (σταγόνες) ελαιόλαδο για την απορρόφηση των βιταμινών
και...
-. σκόνη κουρκουμιού, τόσο όσο να μην ξενίζει στον ουρανίσκο!
και...
πλένω πολύ καλά όλα μου τα τρόφιμα και καθαρίζω το καρότο!
πολτοποιώ τα υλικά μου αφού προσθέσω τόσο νερό, όσο μου χρειάζεται για να έχω ένα ευκολόπιοτο λαχανοποτό!
             
 επίλογος
Η γλιστρίδα είναι ένα ευέλικτο και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά λαχανοβότανο με πολλά οφέλη για την υγεία μας, όπως σας έχω περιγράψει και σε άλλα μου άρθρα.
Είτε την απολαμβάνουμε ωμή σε σαλάτες, είτε τη μαγειρεύουμε,
είτε την ανακατεύετε σε λαχανοποτά ή φρουτοποτά, η γλιστρίδα/αντράκλα, προσφέρει μια νόστιμη,
θρεπτική και θεραπευτική προσθήκη σε κάθε μας διατροφή. 
Είναι από τις πλουσιότερες φυτικές πηγές ωμέγα-3 λιπαρών οξέων και καλίου.
Το αγγούρι και το κολοκυθάκι αναπληρώνουν τα υγρά που χάνει το σώμα μας από τη ζέστη.
Το αλάτι και το λεμόνι λειτουργούν ως φυσικά ισοτονικά, επαναφέροντας τους ηλεκτρολύτες μετά από κούραση ή εφίδρωση.
Η ενσωμάτωση αυτού του ταπεινού λαχανοβοτάνου στα γεύματά μας, υποστηρίζει  την συνολική μας υγεία και ευεξία, καθιστώντας την μια πολύτιμη προσθήκη στο γαστρονομικό μας ρεπερτόριο!
...όλες οι πληροφορίες, ιδιότητες,
δράσεις και χρήσεις της αντράκλας στο άρθρο μου:
    *τηρουμένων των αναλογιών, ετοιμάζω για όσα άτομα χρειάζομαι!
κείμενο και επιμέλεια κειμένου:ntina/thalia - το άρθρο μου και στην ιστοσελίδα μου:https://botanologia.gr