Σταχυολογήματα μιας συνομιλίας για την ανθρώπινη επαφή, με το χαμομήλι σιωπηλό παρατηρητή.

                                    Η γλώσσα της επαφής*
Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος δεν χρειάζεται λόγια.
Ένα χέρι πάνω στον ώμο, 

μια αγκαλιά, 

ένα άγγιγμα που διαρκεί λίγο περισσότερο από μια τυπική χειρονομία και ξαφνικά κάτι μέσα μας ησυχάζει. 

Σαν να έφτασε στο σώμα ένα μήνυμα που δεν χρειάστηκε να περάσει από τη σκέψη:
"Είσαι ασφαλής. Δεν είσαι μόνος"
Για πολύ καιρό θεωρούσαμε την ανθρώπινη επαφή μια τρυφερή πλευρά της ζωής, μια πράξη παρηγοριάς, κάτι όμορφο αλλά όχι απολύτως αναγκαίο. 

Σήμερα, όμως, η επιστήμη μάς οδηγεί σε μια βαθύτερη κατανόηση.
Το άγγιγμα δεν είναι μόνο συναίσθημα.
Είναι και βιολογία.
Το δέρμα μας δεν είναι ένα απλό περίβλημα που χωρίζει τον άνθρωπο από τον κόσμο. 

Είναι ένα τεράστιο αισθητηριακό όργανο, γεμάτο νευρικές απολήξεις που αντιλαμβάνονται την επαφή και μεταφέρουν στον εγκέφαλο πληροφορίες για το περιβάλλον μας - και, κυρίως, για την ασφάλεια ή την απειλή.
Μια ήρεμη, 

τρυφερή επαφή μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς που βοηθούν το σώμα να απομακρυνθεί από την κατάσταση συναγερμού. 

Η ένταση υποχωρεί, οι δείκτες του στρες μπορούν να μειωθούν, η καρδιαγγειακή λειτουργία να ηρεμήσει και ο εγκέφαλος να λάβει ένα από τα αρχαιότερα μηνύματα που γνωρίζει:
"Εδώ δεν υπάρχει κίνδυνος"
Ίσως γι' αυτό μια αγκαλιά μπορεί, κάποιες φορές, να κάνει περισσότερα από όσα μπορούν να κάνουν εκατό λέξεις.
Δεν εξηγεί.
Δεν συμβουλεύει.
Δεν προσπαθεί να διορθώσει τον πόνο.
Απλώς μένει εκεί.
Και ίσως αυτή ακριβώς να είναι η δύναμή της.
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι η σωματική επαφή συνδέεται με οφέλη τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία. 
Μια μεγάλη συστηματική ανασκόπηση, που περιέλαβε περισσότερες από 200 μελέτες και πάνω από 13.000 ανθρώπους, κατέγραψε σημαντικές επιδράσεις των παρεμβάσεων μέσω της επαφής. 
Η ευεργετική αυτή επίδραση δεν περιοριζόταν μόνο στην επαφή με ένα αγαπημένο πρόσωπο· παρατηρήθηκε και σε θεραπευτικά πλαίσια, όταν η επαφή ήταν κατάλληλη και αμοιβαία αποδεκτή.
Από το νεογέννητο που αναζητά το σώμα της μητέρας για να ρυθμίσει την αναπνοή και τη θερμοκρασία του, μέχρι τον ενήλικο που αναζητά μια αγκαλιά όταν ο κόσμος γίνεται βαρύς, η επαφή φαίνεται να συνοδεύει τον άνθρωπο σε ολόκληρη τη διαδρομή της ζωής του.
Και ίσως εδώ βρίσκεται μια παράξενη αντίφαση της εποχής μας.
Ποτέ δεν υπήρξαμε τόσο συνδεδεμένοι.
Μπορούμε να μιλήσουμε με κάποιον που βρίσκεται στην άλλη άκρη του κόσμου μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. 
Να βλέπουμε το πρόσωπό του σε μια οθόνη. 
Να ακούμε τη φωνή του. 
Να ανταλλάσσουμε χιλιάδες λέξεις.
Κι όμως, το σώμα εξακολουθεί να περιμένει κάτι που καμία οθόνη δεν μπορεί να του προσφέρει - την παρουσία ενός άλλου σώματος.
Ίσως γι' αυτό η μοναξιά δεν είναι μόνο ψυχική κατάσταση. 
Μπορεί να γίνει και σωματική εμπειρία. 
Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σκέψη και λόγος. 
Είναι δέρμα, νεύρα, αναπνοή, καρδιακός ρυθμός. 
Είναι ένα σώμα που από την πρώτη στιγμή της ζωής του μαθαίνει τον κόσμο μέσα από την επαφή.
Και έτσι, ένα άγγιγμα μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια χειρονομία.
Μπορεί να γίνει μήνυμα ζωής.
Όχι επειδή κάθε άγγιγμα θεραπεύει κάθε πόνο - η επιστήμη δεν λέει κάτι τόσο απλό. 
Αλλά επειδή η ανθρώπινη επαφή φαίνεται να αποτελεί έναν από τους φυσικούς τρόπους με τους οποίους το νευρικό μας σύστημα αντιλαμβάνεται την ασφάλεια, ρυθμίζει την ένταση και ξαναβρίσκει, έστω για λίγο, την ισορροπία του.
Ίσως, λοιπόν, μέσα στην προσπάθειά μας να ανακαλύψουμε όλο και πιο σύνθετες θεραπείες, να ξεχνάμε μερικές φορές κάτι αρχαιότερο.
Ότι ο άνθρωπος θεραπεύει τον άνθρωπο όχι μόνο με φάρμακα και επιστημονικές γνώσεις.
Μερικές φορές τον θεραπεύει απλώς μένoντας κοντά του.
Με ένα χέρι.
Με μια αγκαλιά.
Με την ήρεμη παρουσία του.
Γιατί πριν ακόμη μάθουμε να μιλάμε, μάθαμε να αγγίζουμε.
Και ίσως πριν ακόμη καταλάβουμε τι σημαίνει αγάπη, το σώμα μας να το γνώριζε ήδη.

       ...και ο παλιός, σιωπηλός δάσκαλος

                      Το ρόφημα της παρουσίας

Στο κέντρο του τραπεζιού μας ένα μικρό πορσελάνινο σκεύος με χαμομήλι.

Όχι για να θεραπεύσει κάποιον.

Μόνο για να ζεστάνει τα καρδιές μας καθώς μιλάμε.

Το άρωμά του ανεβαίνει αργά στον αέρα και, για λίγο, κανείς δεν βιάζεται να απαντήσει.

Ίσως αυτό να είναι και το πιο όμορφο που μπορεί να προσφέρει ένα βότανο στην ανθρώπινη συντροφιά μας

Δεν ζητά τίποτα από εμάς.

Απλά, βρίσκεται εκεί.

Όπως ένας άνθρωπος που κάθεται δίπλα σου και δεν χρειάζεται να σου πει πως είναι μαζί σου.

Το ξέρεις.

Το αισθάνεσαι.

Και τότε η συζήτηση μπορεί να αρχίσει...

         * η αφορμή της συζήτησή μας ήταν η μελέτη του Dr David Cox "Η σωματική επαφή είναι ζωτικής σημασίας για την ευεξία μας" ο οποίος επισημαίνει πως τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά - "αποδείχθηκε ότι η παρατεταμένη έλλειψη επαφής, σε ορισμένες περιπτώσεις για πάνω από δύο χρόνια, είχε επηρεάσει σημαντικά την ικανότητα των σημερινών εφήβων και νεαρών ενηλίκων να συνδέονται με τους συνομηλίκους τους και πως όσοι στερήθηκαν αυτές τις εμπειρίες φαίνεται να έχουν πληρώσει ένα μακροπρόθεσμο τίμημα"...

                κείμενο και επιμέλεια κειμένου:ntina/thalia-botanologia.gr