όταν με ρώτησαν - ντινα θα ήθελες να μας πεις κάτι ακόμα για το ψωμί; - ενθυμούμενη παιδικά βιώματα είπα...

...ένα ψωμάκι πασπαλισμένο με λάδι που τρώγεται με ηρεμία,
αγάπη,
ησυχία και εσωτερική γαλήνη είναι απείρως καλύτερο από ένα "πλούσιο γεύμα" που γίνεται με άγχος,
χωρίς αγάπη,
χωρίς ησυχία, χωρίς κανένα ενδιαφέρον, απλά και μόνο για να γίνει...

και να θυμόμαστε πως...

...δεν μπορούμε όλοι μας να κάνουμε σπουδαία πράγματα, 

αλλά μπορούμε να κάνουμε μικρά πράγματα με πολύ-πολύ μεγάλη αγάπη!

     -. σήμερα, στην λαϊκή αγορά της περιοχής μου, χαιρέτησα μία κυρία, από την οποία αγοράζω συχνά φρούτα και λαχανικά και παράλληλα την ρώτησα:

-. πως είστε;

-. τι κάνετε σήμερα;

γυρνώντας με ένα χαμόγελο μου είπε:

"βγάζω τον άρτο τον επιούσιον"

  ...και πόσες σκέψεις και πόσες μνήμες...

και...

...δεν εννοούσε κάτι πολυτελές...

εννοούσε την αναγκαία τροφή, στην τροφή που χρειάζεται ο άνθρωπος για να ζήσει!

Γιατί το ψωμί/ο άρτος δεν είναι μόνο τροφή, είναι και μνήμη...

μνήμη της πείνας και

αυτό είναι το σημείο που συχνά χάνουμε σήμερα.

Οι προηγούμενες γενιές δεν θεωρούσαν αυτονόητο ότι αύριο θα υπάρχει ψωμί στο τραπέζι.

Πόλεμοι, κατοχές, 

φτώχεια, 

κακές σοδειές, 

ξηρασίες και πείνα ήταν πραγματικές εμπειρίες.

Ο άνθρωπος έβλεπε ένα καρβέλι ψωμί, δεν έβλεπε απλώς υδατάνθρακες.

Έβλεπε τον κόπο του γεωργού, 

τον σπόρο, 

τη γη, 

τον ιδρώτα, 

την επιβίωση της οικογένειας.

Γι' αυτό η παλιά ελληνική σχέση με το ψωμί έχει μια ποιότητα που σήμερα δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε.

Το ψωμί ήταν σχεδόν συμπυκνωμένη έννοια της ζωής.

"ψωμί" δεν σήμαινε μόνο τροφή.

Σήμαινε τα προς το ζην.

-. βγάζω το ψωμί μου.

-. δεν έχει ψωμί το σπίτι.

-. έχει ψωμί για τα παιδιά.

     επίλογος

...και βέβαια η ιερή και ιδιαίτερα σεβαστική σχέση των Ελλήνων με το ψωμί είναι πολύ αρχαιότερη. 

Η Κατοχή όμως πιθανότατα την έκανε ακόμη εντονότερη στη συλλογική μνήμη, επειδή η πείνα έκανε το ψωμί κυριολεκτικά ζήτημα ζωής και θανάτου.

Η ιστορία του ψωμιού στην Ελλάδα δεν αρχίζει στον φούρνο ούτε στην Εκκλησία· αρχίζει από τον σπόρο και τη Δήμητρα και φτάνει μέχρι το ψωμί της Κατοχής...

       ...δεν τελείωσα με το θέμα του ψωμιού και την σχέση του λαού μας με αυτό!

η συνέχεια σε επόμενο άρθρο!

    ntina/thalia - botanologia.gr