Herbal Medicine-Βοτανοθεραπεία Από την αρχαιότητα,τα βότανα εκτιμήθηκαν για τις αναλγητικές και θεραπευτικές τους ικανότητες. Σήμερα ένα ποσοστό περίπου 75% των φαρμάκων μας βασίζονται στις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών. Οι κοινωνίες μας, διά μέσου των αιώνων, ανέπτυξαν τις δικές τους παραδόσεις για να καταφέρουν να κατανοήσουν τα φαρμακευτικά φυτά και τις χρήσεις τους. Κάποιες από αυτές τις παραδόσεις και τις ιατρικές πρακτικές μπορεί να μας φαίνονται παράδοξες και μαγικές, ενώ κάποιες άλλες λογικές και ορθολογιστικές, όλες τους όμως είναι προσπάθειες να ξεπεραστούν οι ασθένειες και ο πόνος και στο τέλος-τέλος να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής. Αυτά με λίγα λόγια ορίζουν την βοτανοθεραπεία.

Σάββατο 30 Μαΐου 2026

Το αντιμικροβιακό λάδι των 4 κλεφτών

Η ονομασία και η κατασκευή του λαδιού της φόρμουλας των "τεσσάρων κλεφτών" που ήταν από ξύδι!
Το όνομα της φόρμουλας "4 κλέφτες" βγήκε έτσι: Στη Μασσαλία μία συνταγή παρασκευής ξυδιού με σκόρδο ,γνωστή ως η "4 κλέφτες" αναγνωρίστηκε ότι προστάτευε πολλούς από τους ανθρώπους όταν μία επιδημία χτύπησε την πόλη(1722).
Μερικοί λένε ότι η κατασκευή δημιουργήθηκε από 4 κλέφτες που το χρησιμοποιούσαν με πλήρη προστασία ενάντια στην πανούκλα, καθώς λήστευαν τα πτώματα.
Άλλοι λένε ότι ένας άντρας ονόματι Richard Forthave ανάπτυξε και πούλησε την συνταγή και ότι το όνομα του φαρμάκου ήταν Forthave's. Με το πέρασμα του χρόνου το επώνυμό του αλλοιώθηκε σε Four Thieves. (Lucas, 1966, p. 38)
Μία άλλη πηγή το βιβλίο Abregé de tout la médecine practique (1741), φαίνεται να αποδίδει την δημιουργία του στον George Bates, λόγου του ότι ο Bates δημοσίευσε την δική του συνταγή για το αντί λοιμώδης ξύδι στην φαρμακοποιία του Bateana, αλλά δεν του αποδίδει το όνομα τέσσερις κλέφτες.
Μπορεί να είναι αλήθεια ότι οι 4 κλέφτες δεν υπήρξαν ποτέ;
Δημιουργήθηκαν από κοπανιστό αέρα ή λόγο ενός ονόματος που μέσα στο πέρασμα του χρόνου άλλαξε;.
Ίσως αυτό δεν θα το μάθουμε ποτέ.
Ήταν ο διάσημος Γάλλος αρωματοθεραπευτής Jean Valnet (1920-1995) που έδωσε στην ιστορία την βαρύτητα στα αιθέρια έλαια. Στο βιβλίο του "The Practice of Aromatherapy," ο Valnet σημειώνει τα αρχεία της βουλής της Τουλούζης. Ισχυρίζεται ότι η αυθεντική συνταγή αποκαλύφτηκε από κλέφτες πτωμάτων που πιάστηκαν με κόκκινα χέρια στην περιοχή γύρω της Τουλούζης μεταξύ το 1628-1631.
Λόγου της μολυσματικότητας και της φονικότητας της πανούκλας οι δικαστές εκπλάγηκαν από την αδιαφορία των ληστών για μόλυνση.
Αλλά ο D. Gary Young, ιδρυτής του Young Living, είναι πιθανόν ο πιο υπεύθυνος για την μεταφορά και διάδοση της θρυλικής ιστορίας των 4 κλεφτών στην σημερινή εποχή. Στην κλινική του στο Μεξικό, ο Young was εισήγαγε τις θεραπευτικές ικανότητες των αιθέριων ελαίων.
Έμαθε ότι είναι εκατοντάδες φορές πιο συμπυκνωμένα από τα βότανα και τα βάμματα και δούλεψε καθώς μελετούσε με άλλους πρωτοπόρους όπως ο Norman Walker, ο Bernard Jenson και ναι και με τον Dr. Christopher.
Η αποκάλυψη μεταμόρφωσε την ζωή του όταν είδε εντυπωσιακά αποτελέσματα στις κλινικές δοκιμές του.
Ξεκίνησε την Young Living, μία εταιρία που τώρα έχει φάρμες σε όλο τον κόσμο για την παραγωγή αιθέριων ελαίων.
Το 1992, ο Young δημιούργησε ένα μίγμα αιθέριων λαδιών που είχε σκοπό να βοηθήσει στην προστασία των ανθρώπων από επικίνδυνα μικρόβια και να κρατήσει το ανοσοποιητικό σύστημα δυνατό.
Σαν μαθητής και του Dr. Chistopher and του Dr. Valnet, ήταν φυσικό στο Young να θυμηθεί την ιστορία των 4 κλεφτών.
Το λάδι των κλεφτών γεννήθηκε.
Μία από τις πρώτες δημοσιευμένες εξηγήσεις για το λάδι των κλεφτών υπάρχει στο βιβλίο του Young, το "Aromatherapy: The Essential Beginning" (1996).
Το ξύδι των 4 κλεφτών Η συγκεκριμένη σύνθεση με ξύδι λέγετε ότι χρησιμοποιήθηκε κατά την διάρκεια της μαύρης πανούκλας προς αποφυγή της μετάδοσή της.
Άλλες παρόμοιου τύπου συνταγές με ξύδι από βότανα χρησιμοποιούνταν σαν φάρμακο από την εποχή του Ιπποκράτη.
Οι πρώτες συνταγές είχαν αρκετά βότανα που προσθέτονταν μέσα στο ξύδι και αφήνονταν να εμποτιστούν για αρκετές ημέρες.
Η ακόλουθη συνταγή αναρτήθηκε στο Παρίσι το 1937 και λέγετε ότι ήταν ακριβές αντίγραφο της συνταγής που υπήρχε στους τοίχους της Μασσαλίας κατά την διάρκεια της επιδημίας.
Πάρε 1.7 λίτρα (3 pint) από δυνατό λευκό ξύδι, πρόσθεσε μία χούφτα από το καθένα, αψιθιά, σπειραία, άγρια μαντζουράνα και φασκόμηλο, 50 γαρύφαλλα, 46 γραμμάρια (2 ounces) ρίζες καμπανούλας, 46 γραμμάρια (2 ounces) αγγελικής, δεντρολίβανο και μαρρούβιο και 3 μεγάλες δόσεις καμφοράς.
Τοποθέτησε το μίγμα σε ένα δοχείο για 15 ημέρες και μετά σούρωσέ το και βάλτο σε ένα μπουκάλι.
Χρησιμοποίησε το τρίβοντας τα χέρια σου, τα αυτιά και τους κροτάφους κάθε λίγο όταν πλησιάζεις ένα άτομο με πανούκλα.
Μία άλλη συνταγή λέει αποξηραμένο δεντρολίβανο, άνθη φασκόμηλου, αποξηραμένα άνθη λεβάντας, φρέσκος απήγανος, καμφορά διαλυμένη σε αλκοολούχο διάλυμα, κομμένο σκόρδο, θρυμματισμένα γαρύφαλλα και αποσταγμένο ξύδι από κρασί.
Τις σύγχρονες μέρες, οι εκδοχές του ξυδιού των 4 κλεφτών περιλαμβάνουν διάφορα βότανα που συνήθως περιέχουν φασκόμηλο, λεβάντα, θυμάρι και δεντρολίβανο μαζί με σκόρδο. Μερικές φορές περιλαμβάνονται και επιπρόσθετα βότανα όπως απήγανος, μέντα και αψιθιά. Έγινε παράδοση να χρησιμοποιείς 4 βότανα για την συνταγή – ένα για τον κάθε κλέφτη, αν και οι παλιότερες συνταγές είχαν μία ντουζίνα από βότανα ή και περισσότερα.
http://en.wikipedia.org/wiki/Four_Thieves_Vinegar
Το λάδι των 4 κλεφτών σήμερα Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες ,αν σε ένα κλειστό χώρο ψεκαστούν αιθέρια έλαια, δημιουργείται μια θανατηφόρα ζώνη που σκοτώνει τα περισσότερα αερομεταφερόμενα παθογόνα μικρόβια.
Το 1997, μελέτες στο Weber State University έδειξαν 99.96% επιτυχία εναντίων αερομεταφερόμενων βακτηριδίων.
Σε έρευνες στην Γαλλία από τον καθηγητή Griffon, Director of the French Police Toxicology Laboratory, η δυνατότητα αντισηψίας, μίγματος αιθέριων ελαίων όπως λεβάντα,
δενδρολίβανο,
γαρύφαλλου,
πεύκου,
θυμαριού,
μέντας και κανέλας μελετήθηκε με σκοπό να δουν την ικανότητα απολύμανσης ενός χώρου από παθογόνα μικρόβια .
Μελετήθηκαν οι επιπτώσεις ψεκασμού σε ένα κλειστό χώρο σε 210 αποικίες διαφόρων μικρόβιων συμπεριλαμβανόμενων μούχλας και σταφυλόκοκκων.
Μετά από μόνο 15 λεπτά, μόνο 14 αποικίες από τις αρχικές 210 ήταν ζωντανές. Μετά από 30 λεπτά μόνο 4 αποικίες ήταν ζωντανές. Το σημαντικότερο, όλοι οι σταφυλόκοκκοι και η μούχλα είχαν σκοτωθεί στα πρώτα 30 λεπτά.
(Πηγή Bio/Tech News: Nature's Amazing Healing Oils).
Για την παρασκευή του: 1) Χρησιμοποιήστε μόνο γυάλινα δοχεία όταν δουλεύετε με αιθέρια έλαια.
Προτιμήστε σκούρα μπουκαλάκια.
2) Γεμίστε ένα φλιτζάνι με κάποιο λάδι ως βάση.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αμυγδαλέλαιο, λάδι τζότζομπα ή ακόμη και ελαιόλαδο.
3) Προσθέστε 1 κουτάλι σούπας γαρυφαλέλαιο, 1 κουτάλι σούπας έλαιο Λεμονιού, 2 1/2 κουταλιές έλαιο καννέλας,2 κουτάλια Δενδρολίβανο και 2 κουτάλια έλαιο Ευκαλύπτου.
4) Ανακατέψτε καλά έτσι ώστε να "δέσουν " τα αιθέρια με το λάδι της βάσης.
Το λάδι Jojoba έχει μεγάλη διάρκεια ζωής, 2 περίπου χρόνια, και δεν αφήνει λιπαρό το δέρμα όπως ίσως άλλα λάδια.
Να αποθηκεύεται σε σκιερό μέρος για να διατηρηθεί.
Εφαρμογές Μπορείτε να αλείφετε μια σταγόνα κάθε μέρα στο στήθος σας για προφύλαξη από πιθανές μολύνσεις και κρυολογήματα.
Για να καθαρίσετε τον αέρα στο δωμάτιο σας ή σε κάποιο χώρο, βράστε λίγο νερό και μετά προσθέστε 2-3 σταγόνες για να εξατμιστούν αργά.
Χρησιμοποιήστε το σε σπρέι και ψεκάστε όποιο χώρο επιθυμείτε.
Ρίξτε μερικές σταγόνες στο νερό που σφουγγαρίζετε.
Χρησιμοποιήστε το σε αρωματισμό χώρου, σε σχολεία ,σε παιδικούς σταθμούς.
Είναι τελείως ακίνδυνο για εισπνοές (εκτός και υπάρχει συγκεκριμένο πρόβλημα-συμβουλευτείτε τον γιατρό σας).
Βάλτε την φαντασία σας να δουλέψει και αξιοποιήστε το όπως πρέπει αποφεύγοντας αντιβιοτικά και χημικές λύσεις.

Χρήση βοτάνων στην παραδοσιακή μας ιατρική - 5ο

Μια συλλογή από γιατροσόφια της Ελλάδας.
τους μακρινούς εκείνους καιρούς οι πρακτικοί, 
οι μαίες και κάθε γυναίκα στα χωριά προσέφεραν τις υπηρεσίες τους συνήθως αφιλοκερδώς, για την αποκατάσταση της υγείας των ανθρώπων του τόπου τους!
Τα υλικά τους ήταν υλικά που τους παρείχε η φύση, όπως βότανα, 
φρούτα, 
λαχανικά, 
καρποί,
μπαχαρικά που είχαν ετοιμάσει από φύλλα,
σπόρους και καρπούς, 
θειάφι, 
ασβέστη,
μέλι, 
αυγά, 
κρασί, 
ρακή,
πετιμέζι, 
λάδι...
Αν και έχουν περάσει αιώνες από τότε, οι γνώσεις έχουν μεταφερθεί μέχρι εμάς σήμερα, γραμμένες στη μνήμη των ανθρώπων, αλλά και μέσω της γραφτής και προφορικής μετάδοσης.
και ναι-ναι, είναι πανέμορφο το ταξίδι της γνώσης από γενιά σε γενιά, από μάνα σε κόρη,
από γιαγιά σε εγγονή!!!
Ας παρακολουθήσουμε κάποιες από αυτές τις γνώσεις που έχουν φτάσει μέχρι εμάς σήμερα!
για μυοσκελετικά
1. διαστρέμματα
- κομπρέσες με βάλσαμο 
- κατάπλασμα με φρέσκα φύλλα μαϊντανού
2. κράμπες
- κομπρέσα με έγχυμα φασκόμηλου.
3. μυϊκοί πόνοι
-. επάληψη με λάδι ευκάλυπτου
-. επάληψη και μασάζ με βαλσαμέλαιο
4. πόνοι στην πλάτη
-. επάληψη με λάδι που παρασκεύαζαν από καυτερή κόκκινη πιπεριά
-. επάληψη και μασάζ με λάδι χαμόμηλου
-. επάληψη και μασάζ με βαλσαμέλαιο
-. επάληψη με λάδι ευκάλυπτου
5. πόνοι στη μέση
-. επάληψη με λάδι που παρασκεύαζαν από καυτερή κόκκινη πιπεριά
-. επάληψη και μασάζ με λάδι χαμόμηλου
-. επάληψη και μασάζ με βαλσαμέλαιο
-. επάληψη με λάδι ευκάλυπτου
6. πρησμένα πόδια
-. ποδόλουτρο με ζεστό νερό και έλαιο δεντρολίβανου.

για νευρικά και σχετιζόμενα με το άγχος προβλήματα
1. άγχος
-. ρόφημα βαλεριάνας ή μελισσόχορτου.
2. αϋπνίες
-. ροφήματα τίλιου ή χαμομηλιού με μια κουταλιά μέλι!
-. ροφήματα από ρίζα βαλεριάνας - αφέψημα
-. ρόφημα από πέταλα αγριοτριαντάφυλλου ή παπαρούνας. 
3. ημικρανίες
- Αφέψημα ή κομπρέσα με μέντα, χαμομήλι ή λεβάντα.
4. κόπωση
-. ρόφημα μελισσόχορτου ή δεντρολίβανου!
-. ένα κρεμμύδι στουμπισμένο με λεμόνι και λάδι με το υπόλοιπο γέμα
-. ρόφημα μαϊντανού - έγχυμα
5. πονόδοντος
-. πλύσεις και κομπρέσες με λεβάντα και χαμομήλι.
-. πλύσεις με ρόφημα/έγχυμα φασκόμηλου 3-4 φορές την ημέρα.
-. πλύσεις με ρακή ή τσίπουρο
-. σταλάζανε σταγόνες ριγανόλαδου πάνω στο πονεμένο δόντι
-. σταλάζανε σταγόνα γαρυφαλέλαιου πάνω στο πονεμένο δόντι
6. πονοκέφαλος
-. τοπικές εντριβές με βαλσαμέλαιο
-. ρόφημα/αφέψημα από κουκούτσια κυδωνιού
-. τοπικές εντριβές με χυμό μαϊντανού!
-. επιθέματα από φρέσκα φύλλα λάχανου στο μέτωπο
για διαταραχές του πεπτικού
1. δηλητηρίαση
-. χυμός λεμονιού
2. διάρροια
-. ρόφημα/έγχυμα ρίγανης
-. ρόφημα/αφέψημα από κράνα ή καρπούς αγριοτριανταφυλλιάς ή φλούδα ροδιάς.
-.ροφήμα/έγχυμα βαλσαμόχορτου.
-. ρόφημα/αφέψημα από ρίζα σέλινου.
3. δυσκοιλιότητα
-. ρόφημα/αφέψημα ap;o ρίζα σκάρφης. 
-. μία κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο κάθε πρωί!
-. κορφές βασιλικού πολτοποιημένες με λάδι σε μορφή σαλάτας!
-. δαμάσκηνα και βρασμένα κρεμμύδια
4. δυσπεψία
-. ρόφημα/έγχυμα χαμομηλιού, 
-. ρόφημα/έγχυμα φασκόμηλου ή 
-. ρόφημα/έγχυμα μελισσοβότανου 
5. εμετοί
-. χυμός λεμονιού
6. ναυτία
-. ναυτία ταξιδιού ρόφημα/έγχυμα μέντας ή βασιλικού

για δερματικά προβλήματα

1. αιμορραγία
-. βαλασαμέλαιο!
2. αποστήματα
-. ρόφημα/έγχυμα μολόχας
3. άφθες
-. πλύσεις με χυμό καρότων - τρίβουμε τα καρότα και σουρώνουμε το χυμό!!!
4. βλεφαρίτιδα, πόνοι στα μάτια
-. κομπρέσα με χυμό μαϊντανού
-. κομπρέσες με ρόφημα/έγχυμα χαμομηλιού
-. κατάπλασμα με φρέσκα φύλλα λάχανου!
5. εγκαύματα
-. μια φέτα πατάτα στο προσβληθέν σημείο
-. επάλειψη με μαρέγκα ασπραδιού
-. κατάπλασμα με πολτό κολοκύθας!
-. επίθεμα με φρέσκα φύλλα μαρουλιού
-. επάλειψη με πολτοποιημένα με λάδι φύλλα μολόχας!
6. εκζέματα
-. πλύσεις με ζωμό βρασμένων φρέσκων κρεμμυδιών
-. επάλειψη με χυμό στουμπισμένου σκόρδου!
7. μώλωπες
-. επιθέματα με κοπανισμένα φύλλα σέλινου!
-. ψιλοκομμένο κρεμμύδι και στουμπισμένο κατάπλασμα!
8. τσίμπημα τσουκνίδας
-. τρίβουμε το πονεμένο μέρος με φύλλα μολόχα
9. τσιμπήματα εντόμων
-. εντριβή του σημείου με κρεμμύδι ή σκόρδο.
-. εντριβή του σημείου με φύλλα πράσου, μαϊντανού, μέντας, λάχανου ή λεβάντας.
10. χιονίστρες
-. πλύσεις χεριών ή ποδιών με αφέψημα από βελανίδια!!!
Σημείωση: Όλες οι παραπάνω αναφορές έχουν μεταδοθεί από στόμα σε στόμα και κάποια από αυτά δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, αλλά στην προφορική παράδοση.

κείμενο και επιμέλεια κειμένου thalia-botanologia.blogspot.gr

Η Δάφνη στις Φακές: όταν η παράδοση συναντά τη γαστρονομική επιστήμη και γιατί βάζουμε φύλλα δάφνης στις φακές!


Η δάφνη συμβολίζει τη δόξα, την ποίηση και τη θεϊκή εύνοια,
οι φακές συμβολίζουν την καθημερινή ζωή, 
τη γονιμότητα της γης και την ανθρώπινη επιβίωση.
Και κάπου εκεί - στην κατσαρόλα μας συναντώνται!
Τα μυρωδικά φύλλα της δάφνη διευκολύνουν και την πέψη των φυτικών πρωτεϊνών
και
οι φυτικές πρωτεΐνες υπάρχουν κυρίως στα όσπρια και βέβαια και στις φακές -τα 100gr φακές περιέχουν 26gr πρωτεΐνες -
     . τι ακριβώς συμβαίνει με αυτόν τον ισχυρισμό;
Ας πάμε λίγο πιο βαθιά - λοιπόν...
Η δάφνη στις φακές δεν είναι απλώς μια "παραδοσιακή συνήθεια" της ελληνικής κουζίνας.
Η χρήση της έχει γαστρονομικούς, 
χημικούς, 
ιστορικούς και σε έναν βαθμό πρακτικούς λόγους, οι οποίοι αλληλοσυμπληρώνονται.
1. Η βασική γαστρονομική λειτουργία - δίνει βάθος σε μια κατά τα άλλα "γήινη" γεύση
Οι φακές έχουν σχετικά ήπια, 
γήινη και ελαφρώς ξηροκαρπάτη γεύση.
Από μόνες τους μπορούν εύκολα να καταλήξουν "επίπεδες" γευστικά.
Η δάφνη περιέχει πτητικά αρωματικά έλαια, κυρίως 1,8-cineole/eucalyptol, 
eugenol και linalool, τα οποία απελευθερώνονται αργά κατά το βράσιμο.
Αυτές οι ουσίες προσθέτουν ξυλώδεις, 
βοτανικές, ελαφρώς πιπεράτες και ευκαλυπτοειδείς νότες που δεν κυριαρχούν στο φαγητό αλλά "δένουν" με τις υπόλοιπες γεύσεις.
Στην ουσία, τα φύλλα δάφνης είναι το μαγειρικό αντίστοιχο ενός δευτερεύοντος ηθοποιού, δεν κλέβουν την παράσταση, αλλά το πιάτο δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς αυτά.
Οι επαγγελματίες μάγειρες συχνά περιγράφουν τη δάφνη ως ένα "background flavor/γεύση φόντου", μια γεύση που δύσκολα εντοπίζεις ξεχωριστά, αλλά αντιλαμβάνεσαι την απουσία της όταν λείπει.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο ταιριάζει ιδιαίτερα με:
όσπρια,
φασόλια,
φακές,
ντομάτα,
ζωμούς,
αργομαγειρεμένα φαγητά - δένει άψογα με κοκκινιστό μοσχάρι! (κάποια στιγμή θα σας δώσω την συνταγή, ήταν η αγαπημένη συνταγή της ΜΑΝΑΣ μου!)
2. Η δάφνη "ισορροπεί" τη ντομάτα και το ξίδι
Οι κλασικές ελληνικές φακές περιέχουν συνήθως:
-. κρεμμύδι,
-. σκόρδο,
-. ντομάτα ή πελτέ,
-. ελαιόλαδο,
-. ξίδι στο τέλος.
Όλα αυτά δίνουν οξύτητα και ένταση.
Η δάφνη λειτουργεί σαν γευστικός μεσολαβητής ανάμεσα στην οξύτητα της ντομάτας και στη γήινη γεύση των οσπρίων, δημιουργώντας πιο "στρογγυλό" αποτέλεσμα.
Οι αρωματικές της ενώσεις συνδυάζονται ιδιαίτερα καλά με τα όξινα στοιχεία και με τις ενώσεις θείου του κρεμμυδιού και του σκόρδου.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η δάφνη εμφανίζεται τόσο συχνά σε μεσογειακές σούπες με ντομάτα ή όσπρια.
3. Η δάφνη θεωρείται παραδοσιακά "χωνευτική"
Στη μεσογειακή βοτανοθεραπεία η δάφνη χαρακτηρίζεται εδώ και αιώνες ως:
-. αρωματική,
-. διεγερτική,
-. καρμινώδης (carminative) - καρμινώδες σημαίνει ότι βοηθά στη μείωση αερίων και εντερικών σπασμών.
Αυτό όμως αφορά τη συνολική αίσθηση πέψης,
το φούσκωμα,
τη γαστρεντερική άνεση,
και όχι ειδικά την πέψη των πρωτεϊνών.
4. Οι άνθρωποι συχνά αποδίδουν το φούσκωμα των οσπρίων στις πρωτεΐνες
Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο μέρος του φουσκώματος από φακές και φασόλια δεν οφείλεται στις πρωτεΐνες.
Οφείλεται κυρίως σε ολιγοσακχαρίτες όπως - 
-. raffinose, 
-. stachyose, 
-. verbascose. 
Αυτοί οι υδατάνθρακες δεν διασπώνται πλήρως στο λεπτό έντερο και ζυμώνονται από τα βακτήρια του παχέος εντέρου, παράγοντας αέρια.
Άρα όταν κάποιος λέει πως "η δάφνη βοηθά να χωνευτούν οι φακές"
συχνά εννοεί "με κάνει να νιώθω λιγότερο φουσκωμένος μετά τις φακές"
Αυτό είναι διαφορετικός ισχυρισμός.
5. Τα αιθέρια έλαια της δάφνης μπορεί να επηρεάζουν τη γαστρεντερική λειτουργία
Η δάφνη περιέχει - 
κινεόλη (1,8-cineole), 
ευγενόλη, 
λιναλοόλη, 
τερπένια. 
Αυτές οι ουσίες έχουν δείξει σε εργαστηριακές και ζωικές μελέτες σπασμολυτική δράση, 
αντιφλεγμονώδη δράση, 
επίδραση στην κινητικότητα του πεπτικού συστήματος. 
Αυτό κάνει την πέψη να φαίνεται πιο "άνετη"
Αλλά πάλι δεν είναι το ίδιο με καλύτερη πέψη πρωτεϊνών!
Από την υπάρχουσα βιβλιογραφία υπάρχουν αρκετές μελέτες για αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της δάφνης. 
Υπάρχουν έρευνες για πιθανές επιδράσεις στο σάκχαρο αίματος. 
Υπάρχουν παραδοσιακές αναφορές για " διαταραγμένη πέψη" και γαστρεντερική χρήση. 
Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν πως οι πρωτεΐνες των φακών απορροφώνται καλύτερα, 
αυξάνεται η πεπτικότητα των φυτικών πρωτεϊνών, αλλά υπολοίπονται ακόμα μελέτες για να επιβεβαιώσουν την αύξηση της βιοδιαθεσιμότητα αμινοξέων κα
την αύξηση της πεπτικότητας των φυτικών πρωτεϊνών,
επειδή προστέθηκε δάφνη, αλλά και πόση, στο μαγείρεμα.
6. Η παραδοσιακή αντίληψη ότι βοηθά την πέψη
Στην ελληνική λαϊκή γαστρονομία και τη μεσογειακή βοτανοθεραπεία υπήρχε η πεποίθηση ότι η δάφνη βοηθά - 
-. στη μείωση του φουσκώματος,
-. στη χώνεψη των οσπρίων,
-. στην ανακούφιση από τα αέρια.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση:
Δεν υπάρχουν ισχυρές σύγχρονες κλινικές αποδείξεις ότι ένα με δύο φύλλα δάφνης μέσα στην κατσαρόλα μειώνουν ουσιαστικά τα αέρια που προκαλούν οι φακές. 
Ωστόσο, η δάφνη περιέχει ουσίες με ήπια σπασμολυτική και πεπτική δράση, γι' αυτό και χρησιμοποιούνται παραδοσιακά σε αφεψήματα για το στομάχι.
Άρα η πεποίθηση αυτή δεν είναι αβάσιμη, αλλά χρειάζονται περισσότερες μελέτες!
7. Ιστορικός λόγος: κοινή μεσογειακή μαγειρική παράδοση
Η δάφνη/Laurus nobilis είναι φυτό της Μεσογείου και έχει βαθιές ρίζες στον ελληνικό πολιτισμό ήδη από την αρχαιότητα.
Η σύνδεσή της με τον Απόλλωνα και τα δάφνινα στεφάνια είναι γνωστή, αλλά παράλληλα η δάφνη χρησιμοποιούνταν και στην καθημερινή μαγειρική.
Οι παραδοσιακές αγροτικές κουζίνες βασίζονταν στα όσπρια,
στα δημητριακά,
στα λαχανικά και
στα βότανα που φύτρωναν τοπικά.
Η δάφνη ήταν διαθέσιμη σχεδόν παντού στην Ελλάδα, αποξηραινόταν εύκολα και διατηρούσε το άρωμά της για μήνες.
Έτσι έγινε φυσικό συνοδευτικό των οσπρίων, όπως συνέβη και σε πολλές άλλες μεσογειακές χώρες.
8. Υπάρχει και  αντιμικροβιακή δράση
Τα αιθέρια έλαια της δάφνης παρουσιάζουν σε εργαστηριακές μελέτες αντιοξειδωτική και αντιμικροβιακή δράση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι "συντηρούν" το φαγητό με τον τρόπο που κάνει το αλάτι ή το ξίδι, αλλά ιστορικά συνέβαλλαν στην εικόνα της δάφνης ως χρήσιμου συστατικού για μαγειρευτά που έμεναν αρκετές ώρες ή ημέρες. (ας θυμηθούμε τα ψάρια σαβόρο*)
Πρόκειται περισσότερο για δευτερεύον όφελος παρά για τον κύριο λόγο χρήσης της, άκρως όμως απαραίτητη!
9. Γιατί ειδικά στις φακές και όχι τόσο σε άλλα όσπρια;
Στην πραγματικότητα χρησιμοποιείται και σε φασολάδα,
γίγαντες,
ρεβίθια, (μαζί με δεντρολίβανο, τα ρεβίθια λαχταρούν για δεντρολίβανο!)
σούπες λαχανικών,
κοκκινιστά.
Απλώς στις φακές η παρουσία της έχει σχεδόν καθιερωθεί ως "κανόνας», επειδή οι φακές βράζουν σχετικά γρήγορα,
απορροφούν εύκολα αρώματα,
η γεύση τους είναι αρκετά ουδέτερη ώστε η δάφνη να γίνεται αισθητή χωρίς να καλύπτεται από άλλα υλικά.
               επίλογος
Ο σημαντικότερος λόγος που στην Ελλάδα βάζουμε δάφνη στις φακές είναι γευστικός, διότι η δάφνη προσθέτει αρωματική πολυπλοκότητα και εξισορροπεί τη γήινη γεύση των οσπρίων και την οξύτητα της ντομάτας. 
Παράλληλα, η πρακτική αυτή ενισχύθηκε από αιώνες μεσογειακής παράδοσης και από τη λαϊκή πεποίθηση ότι βοηθά την πέψη των οσπρίων. 
Οι σύγχρονες γνώσεις και μελέτες υποστηρίζουν με βεβαιότητα το γευστικό όφελος,
τις πεπτικές,
τις χωνευτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες της δάφνης.
Η δάφνη, ως χωνευτικό βότανο, συμβάλλει σε πιο άνετη πέψη των οσπρίων λόγω των αρωματικών και σπασμολυτικών συστατικών της!
Το θέμα παραμένει - και παρά το γεγονός ότι η δάφνη είναι ένα πανταχού παρόν μαγειρικό βότανο, φαίνεται να διχάζει τη λαϊκή γνώμη και τους ερευνητές, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο βότανο/μπαχαρικό.
https://www.mdpi.com/2223-7747/11/9/1209
Κείμενο επιμέλεια:thalia-botanologia.blogspot.com

μέλι βοτάνων, ένα πανίσχυρο ίαμα!

Σε πάρα πολλά παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα, εδώ και αιώνες, το μέλι συστήνεται ως φυσικό ίαμα/φάρμακο πολλών ασθενειών, με εκπληκτικές θεραπευτικές ιδιότητες!
Στην Ayurveda, το μέλι θεωρείται το πιο πολύτιμο και θαυματουργό προϊόν της φύσης και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών είτε μόνο του είτε μετά την έγχυσή του με βότανα. 
Είναι ένα φυσικό, πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και εξαιρετικά θρεπτικό τρόφιμο που χρησιμοποιείται ευρέως ως φυσικό γλυκαντικό και βέβαια, χωρίς παρενέργειες. 
Έχει αντιβακτηριακές, 
αντιιικές, 

αντιμυκητιασικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες. 
Είναι υποστηρικτικό του ανοσοποιητικού μας συστήματος
Αποδεικνύεται επίσης ιδιαίτερα ευεργετικό στη διαχείριση/θεραπεία διαφόρων διαταραχών όπως κρυολογήματα, 
βήχας, 
καρκίνος, 
διαβήτης, 
επούλωση πληγών
και καρδιαγγειακές διαταραχές. 
Έτσι, στο διάβα των αιώνων οι γιατροί και θεραπευτές, οι οποίοι αναζητούσαν τις καλύτερες δυνατές θεραπείες εμπότισαν το μέλι με βότανα, το οποίο καινούργιο μείγμα χρησιμοποίησαν επίσης για την αποκατάσταση των πληγών,
του διαβήτη, 
το λεμφοίδημα
και για την πρόληψη χρόνιων δηλητηριωδών ασθενειών ως μέρος του λαϊκού φαρμακευτικού τους συστήματος. 
Όπως είναι κατανοητό, το μέλι βοτάνων έχει τις πανίσχυρες ιδιότητες τόσο του μελιού όσο και των βοτάνων. 
Των βοτάνων, τα οποία χρησιμοποιούνται και αυτά αιώνες τώρα, ολόκληρα ή ως ροφήματα - εγχύματα, αφεψήματα - για τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων,
φλεγμονών, τραυμάτων,
πληγών κ.λπ. 
Έτσι, η συνδυασμένη επίδραση των βοτάνων και του μελιού με τη μορφή φυτικού μελιού ενισχύει περαιτέρω την ανοσία του οργανισμού μας, διατηρώντας την υγεία μας!
Το μέλι είναι ένα αποδεδειγμένο θεραπευτικό των πληγών, που χρησιμοποιείται από τους ανθρώπινους πολιτισμούς από αμνημονεύτων χρόνων και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε πολλά μέρη του κόσμου. 
Όταν εμποτίζεται με φαρμακευτικά βότανα, οι ιδιότητές του,
οι δυνατότητές του και
οι δράσεις του και οι  πολλαπλασιάζονται!
     σε επόμενο άρθρο θα σας δείξω πως εμποτίζω αγαπημένα σε μένα βότανα στο μέλι μου!
και ας θυμηθούμε: 
κείμενο και επιμέλεια κειμένου:thalia - botanologia.gr

όταν με ρώτησαν - "ντίνα τι έχεις άλλο να μας πεις για την διατροφή" είπα...

...επειδή η διατροφή για μένα αποτελεί την πιο ειλικρινή μορφή καθημερινού σεβασμού προς τον εαυτό μου και προς όλους όσους ζουν κοντά μου, δείχνω έμπρακτα καθημερινά, την φροντίδα μου, μέσω της γνώσης και της επιλογής!
Με απλά λόγια γνωρίζω πως το φαγητό είναι η μοναδική σχέση, από την οποία δεν μπορούμε να "χωρίσουμε" και το πώς επιλέγουμε να τραφούμε είναι, τελικά, ο τρόπος που επιλέγουμε να ζήσουμε!
Κάτω από αυτό το πρίσμα λοιπόν (διότι δεν είμαι διατροφολόγος, είμαι βοτανολόγος και δεν μπορώ να σας δώσω συμβουλές για την διατροφή που μου ζητάτε) θα σας περιγράψω ένα από τα δικά μου γεύματα:
     . λοιπόν, σας δίνω το σημερινό μου γεύμα το οποίο ήταν
100gr κοτόπουλο,
2 μεγάλου μεγέθους αυγά μελάτα,
100gr βολβοί παντζαριού βραστοί πασπαλισμένοι με
2 κουταλιές της σούπας βιολογικό ελαιόλαδο και το χυμό μισού λεμονιού,
ένα φλυτζάνι ζωμός από κόκκαλα κοτόπουλου με τον χυμό μισού λεμονιού και καρυκεύματα, αλάτι,
μαύρο πιπέρι και κουρκούμι, σε πλούσιες ποσότητες ιδικά το κουρκούμι και το μαύρο πιπέρι.

        . Και εξηγώ γιατί αυτό το γεύμα μου.
-. κάνω διαλειμματική νηστεία * πάνω από δέκα χρόνια, οπότε μου είναι πάρα πολύ εύκολο να τρώω απλά φαγητά, χωρίς επεξεργασίες και διάφορες φιοριτούρες! (αυτό το έχω "περάσει" και σε όλη την οικογένεια)
Η διατροφή μου είναι ως επεί το πλείστο πρωτεϊνική!
Κύριος στόχος μου είναι οι πρωτεΐνες! 
Οπότε έχω:
-1. σύνολο πρωτεΐνης περίπου 51–56gr πρωτεΐνης
-. 100gr κοτόπουλο: 31gr πρωτεΐνη
-. 2 μεγάλα αυγά: 12 13gr
-. 1 φλυτζάνι ζωμός από κόκκαλα κοτόπουλου 10gr
-. 100gr βραστά παντζάρια: 2gr
Το γεύμα μου είναι δυνατό, με υψηλή βιολογικής αξίας πρωτεΐνη, 
με κολλαγόνο και αμινοξέα
-.2. συνολικές θερμίδες περίπου 630–665 kcal
-. κοτόπουλο 100gr ~165 kcal
-. 2 αυγά ~140–155 kcal
-. παντζάρια 100gr ~40–45 kcal
-. 2 κ.σ. ελαιόλαδο ~240 kcal
-. ζωμός από κόκκαλα ~40–60 kcal
-. 3. σύνολο λιπαρών: περίπου 40– 43gr
Τα περισσότερα λιπαρά είναι καλά μονοακόρεστα λιπαρά από το ελαιόλαδο.
-. αυγά 10gr
-. ελαιόλαδο 27gr
-. κοτόπουλο 4gr
-. 3. sύνολο υδατανθράκων περίπου 12gr
-. παντζάρια 10gr
Το γεύμα μου εν ολίγοις, είναι αρκετά χαμηλό σε carbs.
     Η διατροφή η δική μου και όλης της οικογένειας είναι πρωταρχικής σημασίας για μένα και γενικά δεν αφήνω τίποτα στην τύχη, σε ότι την αφορά!
Δεν κάθομαι με την ζυγαριά στο χέρι, ούτε με κουράζει να έχω τα σωστά τρόφιμα στο τραπέζι μας!
Απλά είναι μία τακτική χρόνων και πολλές φορές πιάνω τον εαυτό μου να δρα μηχανικά, διότι με το "μάτι" καταλαβαίνω πρώτα την ποιότητα αυτών που αγοράζω (κάνω πάντα ενδελεχή έλεγχο) και δεύτερον την ποσότητα που θα βάλω στα πιάτα μας και ειδικά στα πιάτα των παιδιών!
     . Και έρχομαι τώρα στα μικροθρεπτικά συστατικά και στα οφέλη του συγκεκριμένου μου πιάτου!
-. τα αυγά μου δίνουν την πολύτιμη χολίνη,
την Β12, και το σελήνιο
-. το κοτόπουλο μου προσφέρει πλήρη αμινοξέα και νιασίνη.
-. ο ζωμός από κόκκαλα έχει κολλαγόνο,
γλυκίνη και μεταλλικά στοιχεία (γενικά όλοι μου οι ζωμοί, πάντα με λεμόνι και ρίγανη ξετρελένουν τα παιδιά)
Είναι εξαιρετικός για το έντερο και τις αρθρώσεις, για το κολλαγόνο και την γλυκίνη που μου προσφέρει,
έχει βέβαια χαμηλότερη λευκίνη και λιγότερη μεθειονίνη, αλλά δένει πολύ καλά με το κοτόπουλο και τα αυγά.
-. τα παντζάρια βοηθούν στην κυκλοφορία λόγω νιτρικών.
-. το κουρκουμάς και τα άλλα μπαχαρικά μου έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση.
-. το πανίσχυρο ελαιόλαδο έχει μια πλθώρα - δες τε εδώ βιταμινών.
Και κάτι πολύ σημαντικό - το γεύμα μου περιέχει λευκίνη!
Η λευκίνη ενεργοποιεί αποτελεσματικά τη μυϊκή πρωτεϊνοσύνθεση (MPS), που είναι ο βασικός στόχος σε πρωτεϊνική διατροφή και διατήρηση/ανάπτυξη μυών - προστατεύει αποτελεσματικά από την φυσική απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης που σχετίζεται με την ηλικία!
-.5. συνολική λευκίνη στο γεύμα μου περίπου 4.0–4.5gr
-. 100gr κοτόπουλο: 31γρ πρωτεΐνη kai 2.4–2.7gr λευκίνη
-. 2 μεγάλα αυγά: 12.5γρ πρωτεΐνη kai 1.0–1.1gr λευκίνη
-. zωμός από κόκκαλα: 8γgr πρωτεΐνη kai 0.5–0.7gr λευκίνη
Οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι 2 με 3gr λευκίνης σε ένα γεύμα είναι αρκετά για μέγιστη ενεργοποίηση μυϊκής πρωτεϊνοσύνθεσης στους περισσότερους ενήλικες.
Έτσι το γεύμα μου είναι αναβολικό για μυϊκή διατήρηση/ανάπτυξη, έχει πλήρη αμινοξέα,
έχει πολύ καλή βιολογική αξία,
και συνδυάζει γρήγορες και πιο αργές πρωτεΐνες.

Το κοτόπουλο είναι η κύρια πηγή λευκίνης, ενώ τα αυγά βοηθούν πολύ στη συνολική ποιότητα αμινοξέων.
1. Η ποιότητα της πρωτεΐνης είναι υψηλή καθώς το κοτόπουλο έχει πλήρη αμινοξέα,
τα αυγά εξαιρετική βιολογική αξία και
ο ζωμό μου, υποστηρίζει τον συνδετικό ιστό και το κολλαγόνο
2. Τα λιπαρά βοηθούν ορμονικά και ενεργειακά, το ελαιόλαδο, προφυλάσσει από την φλεγμονή,
υποστηρίζει την ενεργειακή σταθερότητα,
ταιριάζει εξαιρετικά με low-carb/intermittent fasting/νηστεία χαμηλών υδατανθράκων/διαλειμματική νηστεία
 μοντέλο.
                       επίλογος
    . λίγα ακόμα λόγια για το πως βλέπω εγώ την διατροφή μας!
-. το "motto" μου είναι "υγεία, ενέργεια, ισορροπία - όλα αρχίζουν από τη διατροφή"
-, η σχέση μου με τη διατροφή είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη σωματική και ψυχική μου ευεξία!
-. ο τρόπος που τρεφόμαστε επηρεάζει ουσιαστικά το σώμα, τη σκέψη και την καθημερινότητά μας!
-. νιώθω ευχαριστημένη όταν η τροφή μας δεν γεμίζει μόνο το σώμα,
μα γιατρεύει και την ψυχή.
-. νιώθω ευχαριστημένη όταν το αμόλυντο ψωμί, το αυγό, το τυρί, το φρούτο, το νερό γίνονται αγάπη για τα παιδιά, ρίζα ζωής και δύναμης.
-. και αυτή η απλή σοφία μένει χρόνια μέσα μου, από την ΜΑΝΑ μου και θα πάει στα παιδιά μου,
χωρίς άγχος, χωρίς βιασύνη, χωρίς κούραση,
σαν μια ήρεμη ανάσα που κρατά τον άνθρωπο αληθινά ζωντανό!
-. θεωρώ τον εαυτό του ευχαριστημένο, όταν αυτό που είναι η τροφή μας, είναι επίσης και το φάρμακό μας, ειδικά για τα παιδιά!
-. η τροφή που προσφέρουμε στα παιδιά δεν είναι μόνο γεύση και δύναμη·
είναι το πρώτο τους φάρμακο, μια σιωπηλή αγκαλιά ζωής που χτίζει υγεία, φως και μέλλον - ΜΗΝ το ξεχνάμε αυτό και όλα αυτά που σας λέω, τα λέω όχι σαν διατροφολόγος, αλλά σαν ένας άνθρωπος που η σχέση του με τη διατροφή δεν αφορά μόνο το σώμα·
είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγει να φροντίζει τη ζωή μέσα του!
Πιστεύω ακράδαντα πως η τροφή δεν χτίζει μόνο το σώμα μας,
μα και τον τρόπο που υπάρχουμε στον κόσμο!
Πως η σχέση μας με την τροφή αποκαλύπτει τελικά την σχέση μας με τον ίδιο μας τον εαυτό!
Πως η διατροφή είναι μια καθημερινή πράξη συνείδησης, όπου η φροντίδα μετατρέπεται σε τρόπο ζωής!
Πως ο άνθρωπος γίνεται σιγά σιγά αυτό που επιλέγει να τον θρέφει!
                                   ντίνα
κείμενο και επιμέλεια κειμένου:ntina/thalia - botanologia.gr
~~~~~~~~
     * δυό λόγια ακόμα για την διαλειμματική νηστεία  (για όποιον θέλει περισσότερες πληροφορίες)
Η διαλείπουσα νηστεία (Intermittent Fasting) είναι μια πρακτική που υπάρχει εδώ και χιλιετίες ως φυσική ανθρώπινη ανάγκη και θρησκευτική παράδοση.
Ως συνειδητή θεραπευτική μέθοδος, εμφανίστηκε στην αρχαία Ελλάδα τον 5ο αιώνα π.Χ. από τον Ιπποκράτη, ο οποίος τη συνιστούσε για την αυτοθεραπεία και τον καθαρισμό του οργανισμού
Ως μοντέρνα διατροφική τάση, αναδύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 μέσα από την έκδοση βιβλίων και ντοκιμαντέρ όπως
-. The Warrior Diet (2001): Από τον Ori Hofmekler, η οποία έφερε στο προσκήνιο την πρώτη μεγάλη τάση.
-. The Fast Diet (2013): Η δίαιτα 5:2 που έγινε παγκόσμιο best-seller από τον Βρετανό γιατρό Michael Mosley.
-. Μέθοδος 16:8: Η δημοφιλέστερη παραλλαγή που έγινε ευρέως γνωστή από βιβλία όπως το "The Lean Gains" και διάφορες επιστημονικές έρευνες.
Η σύγχρονη επιστημονική κοινότητα άρχισε να τη μελετά συστηματικά τα τελευταία 15-20 χρόνια ως εναλλακτική λύση απέναντι στον κλασικό θερμιδικό περιορισμό για τον έλεγχο του βάρους και τη βελτίωση του

Παρασκευή 29 Μαΐου 2026

Στην κουζίνα επιστημονικά-Όταν μαγειρεύουμε,θέλουμε να ξέρουμε γιατί κάνουμε ό,τι κάνουμε.

 
Όταν μαγειρεύουμε, δεν θέλουμε απλώς να ακολουθούμε οδηγίες συνταγών. Θέλουμε να ξέρουμε γιατί κάνουμε ό,τι κάνουμε. Λίγη επιστημονική βοήθεια για περισσότερη γεύση και θρέψη
Επάνω σε απλό λευκό τραπεζομάντιλο, στρωμένο κάτω από τις ακτίνες ενός ήλιου που πυρπολεί το ελληνικό τοπίο και αυτό το καλοκαίρι, ο αναγνώστης των επόμενων σελίδων είναι καλεσμένος σε ένα γεύμα με λίγα πιάτα και ενσυνείδητα λιτό περιεχόμενο. 
Οι εξεζητημένα πειραγμένες συνταγές δεν βρήκαν θέση.
Ο μάγειρας που διάλεξε το φαγητό και θέλει να το προτείνει χωρίς ενοχές είχε αλλού τον νου του.
Ξόδεψε τον χρόνο του πιο πολύ και νοιάστηκε να βρει όσο γινόταν περισσότερες εξηγήσεις για αυτά που συμβαίνουν μέχρι να φθάσει το κάθε πιάτο στο τραπέζι. 
Από το να βρεις ποια να είναι τα καλά υλικά μέχρι να τα παντρέψεις σε γάμους εύγευστους και ευτυχισμένους παίρνει χρόνο.
Χώρια που μπορεί να παρασυρθείς από τα όσα (στραβά) καμώνονται οι τηλεσέφ και σαλπίζουν τα διαδικτυακά συνταγολόγια.
Οι επιστημονικές γνώσεις μας γύρω από την τροφή αυξάνονται με απίστευτους ρυθμούς τα τελευταία 25 χρόνια, χωρίς αυτό να σημαίνει και ότι τρώμε πάντα καλύτερα από τους ανθρώπους που γεννήθηκαν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.
Ναι, έχουμε να φάμε περισσότερα από όσα εκείνοι αλλά δεν φροντίζουμε πάντα να μαθαίνουμε και περισσότερα γι' αυτά.
Και όμως, εκτός από διασκεδαστικό είναι και πολύ χρήσιμο να ξέρεις γιατί είναι σωστό να γίνονται κάποια πράγματα στις κουζίνες και στις κατσαρόλες μας έτσι και όχι αλλιώς.
Ενας απρόβλεπτος συλλογισμός φαντάζομαι πως είναι να συσχετίσεις κάποια ευρήματα της επιστήμης ως προς το μαγείρεμα μιας τροφής με την αρχαιολογία. Και προσπαθώ στα γρήγορα να υποστηρίξω κάτι τέτοιο με το παράδειγμα που μας έχει δώσει το καλαμπόκι.
Στην αρχαιολογία κάτι μένει εντελώς παραμελημένο ή μισοθαμμένο ίσως και επί αιώνες.
Κάποιος αποφασίζει να το φέρει στο πλήρες φως και τελικά μαθαίνουμε γι' αυτό θαυμάσια πράγματα.
«Αρχαίο» καλαμπόκι
Για το καλαμπόκι, τη βασική τους τότε τροφή, πριν και από το 1200 π.Χ., οι κάτοικοι της Κεντρικής Αμερικής ήξεραν ότι καλό είναι να βράζεται πρώτα με ασβεστόνερο ή στάχτη από ξύλα και μετά να γίνεται αλεύρι.
Όταν πήγαν εκεί οι Ισπανοί κατακτητές αγνόησαν την πρακτική αυτή ως πρόληψη και την άφησαν πίσω τους φέρνοντας μόνο το καλαμπόκι στην Ευρώπη, προκαλώντας έτσι μια σοβαρή έως και θανατηφόρα ασθένεια σε όσους το έκαναν βασική τροφή τους: την πελάγρα.
Σήμερα ξέρουμε ακριβώς γιατί δεν πρέπει να τρώμε το καλαμπόκι χωρίς να προηγηθεί αυτή η διαδικασία αλλά δεν δίνουμε και πολλή σημασία.
Η βιταμίνη Β3 έχει και άλλα δύο ονόματα: νικοτινικό οξύ και νιασίνη.
Ο άνθρωπος δεν την παράγει εύκολα και πρέπει να τη βρίσκει σε εξωτερικές πηγές.
Οι λαοί που έχουν ως βασική τροφή τους το καλαμπόκι, όπως εμείς έχουμε το σιτάρι, κάνουν τις τορτίγιας τους, τις "μικρές τούρτες" δηλαδή, με αλεύρι από καλαμπόκι που έχει μείνει 8 ώρες τουλάχιστον σε ασβεστόνερο, έχει βράσει για λίγο και μετά πια αλέθεται.
Με αυτή τη διαδικασία, που ονομάζεται nixtamalization:
  • Μαλακώνει το σκληρό περικάρπιο του καλαμποκιού και μπορεί να εισχωρήσει το βασικό (Ph>7) διάλυμα στο εσωτερικό.
  • Η βιταμίνη Β3 που υπάρχει μέσα στον σπόρο και είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό της δεσμευμένη "βγαίνει" και γίνεται αφομοιώσιμη από τον άνθρωπο.
  • Εμπλουτίζεται το περιεχόμενο του σπόρου σε ασβέστιο.
  • Το βασικό περιβάλλον εξουδετερώνει μυκοτοξίνες και κυρίως τις πολύ επικίνδυνες αφλατοξίνες.
  • Διώχνει τις ζεΐνες που θεωρούνται κατώτερης ποιότητας πρωτεΐνες.
  • Επιτρέπει να γίνει πολύ πιο εύκολα αλεύρι, και πολύ νοστιμότερο μάλιστα, από καλαμπόκι ακόμα και με την πρωτόγονη μέθοδο της τριβής του σπόρου επάνω στην πέτρα (matate).
Η πολέντα, το τριμμένο καλαμπόκι δηλαδή, είναι μια αγαπημένη τροφή των Ιταλών -που τη συνοδεύουν με σάλτσα ντομάτας, σκόρδο, ελαιόλαδο- όπως και πολλών αρχιμαγείρων.
Αλλά δεν έχω δει κανέναν να μπαίνει στον κόπο να ακολουθεί πρώτα αυτή τη διαδικασία.
Ούτε κάτι για το καλαμπόκι που πωλείται σε κονσέρβες ή ως κορνφλάουρ σε σουπερμάρκετ.
Αλλά εντάξει, ο καθένας σχεδόν αν θέλει μπορεί να γνωρίζει και μετά να πράξει όπως νομίζει.
Ως εισαγωγικό-πιατάκι- λοιπόν στο τραπέζι μας προτείνεται εδώ πολέντα που έχει στερεοποιηθεί μετά το απλούστατο βράσιμό της με νερό -1 προς 4 και λίγο αλάτι- κομμένη σε μικρά τετράγωνα που θα τα κυλήσουμε σε άψητη πολέντα, κάτι σαν πανάρισμα δηλαδή.
Και μετά αμέσως στο τηγάνι, στο καυτό λάδι, με λίγο αλάτι επάνω.
Σε ελάχιστο χρόνο βγαίνει από εκεί μια εύκολη πρώτη λιχουδιά.
Για να μην κόψει η μαγιονέζα
Ο,τι και να βάλεις στο τραπέζι θα ταιριάξει με μια μαγιονέζα.
Την επινόησε ο μάγειρας του Δούκα του Ρισελιέ μετά τη νίκη επί των Αγγλων το 1756 στο Πορτ Μαόν (και γι' αυτό έπρεπε να λέγεται κανονικά «μαονέζα»). Εννοείται εδώ, φτιαγμένη στο σπίτι.
Και δεν είναι δύσκολο αν έχεις καταλάβει κάποια πράγματα.
Χρειάζονται τα εξής: ένας κρόκος αβγού -χωρίς το ασπράδι-, σπάνια παραπάνω, ελαιόλαδο, ξίδι ή λεμόνι, μία κουταλιά μουστάρδα, αλάτι.
Και, για σωστό ξεκίνημα: όλα, μα όλα τα συστατικά σε θερμοκρασία δωματίου.
Πρώτα ένα καλό χτύπημα του κρόκου, που αποτελείται κυρίως από νερό και μόρια λεκιθίνης, έτσι ώστε να αφρίσει καλά.
Στη συνέχεια ρίχνουμε πολύ προσεκτικά και αργά το ελαιόλαδο.
Τα μόρια της λεκιθίνης θα χρησιμεύσουν ως διπλοί γάντζοι.
Θα περιτριγυρίσουν τις όσο γίνεται πιο μικρές, από το χτύπημα, σταγόνες λαδιού με την πλευρά που έχει συνάφεια με τη λιπαρή ουσία και με την άλλη πλευρά που παρουσιάζει συνάφεια με τα μόρια του νερού θα συγκρατήσουν όλο αυτό το "παρά φύσιν" κατασκεύασμα, αφού κανονικά λιπαρή ουσία και νερό δεν αναμειγνύονται.
Το λάδι προστίθεται πολύ αργά για να μη δημιουργούνται μεγάλες σταγόνες λιπαρής ουσίας.
Σε αυτό βοηθάει και η προσθήκη μουστάρδας που θα σταθεροποιήσει ακόμα περισσότερο τη σύνδεση υδατικής και λιπαρής ουσίας, ώστε να μην κόψει η μαγιονέζα.
Επίσης το αλάτι, το οποίο μόλις προστεθεί θα χωριστεί σε αρνητικά και θετικά ιόντα με τη βοήθεια και του χυμού λεμονιού -που θα σταθεροποιήσει και τις ισοθειοκυανάτες της μουστάρδας-, θα πρέπει να μπει στο τέλος, για να μη διαταραχθεί από τα ηλεκτρικά φορτία  η ισορροπία, και αφού έχουν δέσει τα υπόλοιπα υλικά. 
Αν κάνει πως κόβει, δηλαδή ξαναχωρίζουν τα υλικά, πρώτα ελάχιστο νερό και, αν είναι ανάγκη, ένας ακόμα κρόκος και χτύπημα θα είναι η άμεση θεραπεία.
Γεμιστά
Τα γεμιστά και ο σιμιγδαλένιος χαλβάς είναι υπόδειγμα γαστρονομικής λιτότητας και ταυτόχρονα νοστιμιάς.
Και δεν θα είναι ίσως υπερβολή να πει κάποιος ότι έχουν περίπου τον ίδιο αριθμό βασικών συστατικών και οπαδών.
Τα γεμιστά μπορούν να είναι ένα φαγητό πολύ υγιεινό.
Είτε για ντομάτες πρόκειται είτε για πιπεριές, το λυκοπένιο, ένα πολύ ωφέλιμο για τον άνθρωπο καροτένιο, αφού δεσμεύει τις όχι ωφέλιμες ελεύθερες ρίζες, είναι άφθονο.
Με το χαρακτηριστικό να αυξάνεται σε ποσότητα όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, διότι η θραύση στα τοιχώματα των κυττάρων βγάζει περισσότερο στο φαγητό, έτσι ώστε και η μαγειρευμένη ντομάτα να είναι περισσότερο ωφέλιμη από την ωμή.
Η διαμάχη κιμάς ή ρύζι για τη γέμιση δεν μας απασχολεί, όπως θα καταλάβει αργότερα ο αναγνώστης, αλλά αν δεχθούμε την εκδοχή για το ρύζι ανακύπτουν δύο θέματα.
Ρύζι ναι, αλλά ποιο ρύζι;
Αρκεί να αναφέρουμε ότι τα περισσότερα ωφέλιμα συστατικά του ρυζιού είναι στον φλοιό του και ότι το άσπρο ρύζι προσφέρει μόνο άμυλο και υδατάνθρακες. Πάντως ο μάγειρας του τραπεζιού αυτού συνιστά και μιαν άλλη εκδοχή.
Αντί για ρύζι, γέμιση με μαυρομάτικα φασόλια ή φασόλια χάντρες κανονικά μαγειρευμένα πρώτα με το λάδι τους αλλά όχι εντελώς.
Προκύπτει άλλη γεύση βέβαια και ένα τρομακτικά χορταστικό φαγητό.
Τανίνες
Και για την προηγούμενη υπερπαραγωγή, τι κρασί;
Να πιούμε ένα κόκκινο, που είναι πλούσιο σε τανίνες και κατ' επέκταση στις πολύτιμες για τον ανθρώπινο οργανισμό ανθοκυανίνες;
Καλό θα ήταν, αλλά η επιστήμη λέει "όχι"
Και το "όχι" δεν έχει να κάνει με το γνωστό θέμα ότι με τον καιρό κάποια κρασιά πλούσια σε τανίνες χάνουν τη σπιρτάδα τους ενώ το βαθύ κόκκινο χρώμα τους πάει προς το ξανθό.
Αλλά με το ότι οι τανίνες δεσμεύουν τις πρωτεΐνες στο σάλιο μας και επιτείνουν την αίσθηση του στυφού.
Αρα με φαγητά φτωχά σε πρωτεΐνες αποφεύγουμε τα κρασιά τα πλούσια σε τανίνες.
Μια χορεύτρια επάνω στο τραπέζι
Αν πρέπει να μπει και ένα γλυκό στο τραπέζι, η επιλογή ανάμεσα σε αναρίθμητα και η τελική πρόταση είναι για μια Πάβλοβα.
Το γλυκό που έχει, καλώς ή κακώς, ταυτιστεί με την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, προς τιμήν μιας μεγάλης ρωσίδας χορεύτριας.
Φτιάχνεται με ελάχιστα υλικά, άρα περνάει εύκολα από το κριτήριο της λιτής γαστρονομικά παρουσίας.
Εκτός από τα κομμάτια ψημένης στέρεης μαρέγκας, χρησιμοποιείς οποιοδήποτε φρουτογλυκό που ρίχνεις από επάνω και για τους σκληρούς βάζεις και κάποια σαντιγί.
Πρωταγωνίστρια πάντως είναι η μαρέγκα, το σφιχτά αγκαλιασμένο ζευγάρι ασπράδι αβγού - ζάχαρη.
Και για τη μαρέγκα έχουν γραφτεί εκατοντάδες σελίδες, ενώ έχει μελετηθεί και επιστημονικά η συμπεριφορά της.
Εδώ προτείνεται ο λεγόμενος ιταλικός τρόπος παρασκευής.
Για έξι ασπράδια αβγών χρησιμοποιούμε ίση μάζα ζάχαρης άχνη, που αν θέλουμε της έχουμε βάλει από την προηγουμένη σπόρια βανίλιας για να αρωματιστεί.
Χτυπάμε τα ασπράδια έντονα, άρα εισάγοντας αέρα, τόσο όσο να γυρίζουμε το δοχείο ανάποδα και να μην πέφτει τίποτα.
Έχουμε διαλύσει τη ζάχαρη σε νερό που ζεσταίνεται.
Δοκιμάζουμε το σιρόπι αυτό κάθε τόσο σε ένα ποτήρι με νερό.
Είναι έτοιμο μόνον όταν πέφτοντας στο νερό σχηματίζονται μικρές διακριτές αλλά όχι στερεοποιημένες σαν καραμέλα σταγόνες, όπως οι χάντρες του κομπολογιού -θερμοκρασία: λίγο μικρότερη από τους 127 βαθμούς Κελσίου-, διότι έως εκεί, έδειξαν οι έρευνες, υπάρχει αρκετό νερό για να δρα ως πλαστικοποιητής, μετά η ζάχαρη γίνεται καραμέλα και το χάνουμε.
Συνεχίζουμε το χτύπημα και ταυτόχρονα εισάγουμε το σιρόπι βαθμιαία.
Μετά ψήνουμε στον φούρνο, στους 160 βαθμούς Κελσίου.
Φθάνοντας στο τέλος θα ήταν επιτυχία αν οι αναγνώστες χόρτασαν κάπως με τα όσα κατατέθηκαν στο τραπέζι. 
Οι πλέον παρατηρητικοί θα έχουν μάλλον καταλάβει ήδη τη συνειδητή αδυναμία του μάγειρα να μη βάζει στο τραπέζι του κρέας, ψάρι, ούτε καν χταπόδι ή έστω μια πεταλίδα βίαια αποσπασμένη από τον βράχο της και την ηρεμία της. Ας το θεωρήσουν απλώς άποψη και όχι δόγμα ή φονταμενταλισμό.
10 μπουκιές γνώσης
1 Οχι τις ντομάτες στο ψυγείο, και μάλιστα σε σακούλα από πλαστικό!
Η ωρίμασή τους γίνεται μέσω της παραγωγής αιθυλενίου και το ίδιο ισχύει για τις μπανάνες.
Έξω από το ψυγείο και σε χώρο καλά αεριζόμενο, όχι η μία επάνω στην άλλη ώστε να... εισπνέει η μία το αιθυλένιο που παράγει η άλλη.
Έτσι επιτυγχάνεται καλύτερη ωρίμαση και γεύση.
2 Το 75% ενός κρεμμυδιού είναι νερό.
Έτσι, όταν βρεθεί στο τηγάνι και αρχίσει να ανεβαίνει η θερμοκρασία, το νερό εξατμίζεται διαρρηγνύοντας τους θύλακες που το συγκροτούν.
Αυτή η διάρρηξη γίνεται αισθητή από εμάς όταν το βλέπουμε να χάνει τη ζωντάνια του και αρχίζει να μαλακώνει.
Σάκχαρα, πρωτεΐνες και μερκαπτάνες, δισουλφίδια, τρισουλφίδια ελευθερώνονται και η κουζίνα γεμίζει αρώματα.
Συνεχίζοντας να παρέχουμε θερμική ενέργεια αρχίζει η καθαυτό καραμελοποίηση.
Οξειδώνονται τα σύνθετα σάκχαρα και προκύπτουν απλοί μονοσακχαρίτες, όπως γλυκόζη και φρουκτόζη, που έχουν πιο έντονα γλυκιά γεύση από τα σύνθετα σάκχαρα από όπου προήλθαν.
Δεν υπάρχει λόγος να προσθέτουμε σόδα, νερό ή ζάχαρη, όπως κάνουν στις κουζίνες που υπάρχει μεγάλη πίεση, για να επιταχύνουμε αυτή τη διαδικασία.
3 Σόδα όμως χρησιμοποιούν και για να βράσουν πιο γρήγορα τα λαχανικά.
Και ένζυμα όπως οι πηκτινάσες που... επιτίθενται στην πηκτίνη για να διαρραγούν τα κυτταρικά τοιχώματα, αφού αυτά αποτελούνται από κυτταρίνη και πηκτίνη.
Η καρβοξυλική ρίζα στο μόριο της πηκτίνης πρέπει να χάσει το υδρογόνο της και το φορτισμένο υπόλειμμα (-COO) με τις απωθήσεις που προκαλεί κάμπτει τη λαχανοαντίσταση.
Αλλά ο ευσυνείδητος μάγειρας δεν χρειάζεται τη σόδα, ούτε εδώ ούτε στα όσπρια ούτε στις ελιές.
4 Οι πολύ καυτερές πιπεριές αναγκάζουν τις TRP πρωτεΐνες που ελέγχουν τα κανάλια των νευρικών κυττάρων να λειτουργήσουν έτσι ώστε να δοθεί ερέθισμα στον εγκέφαλο για να παραχθούν ενδορφίνες που αντιδρούν στο ερέθισμα του καψίματος.
Έτσι το πολύ καυτερό φαγητό δρα κατά κάποιον τρόπο όπως η δόση μιας ουσίας που μας ηρεμεί τελικά.
5 Για όποιον επιμένει στο κρέας και τρώει μαζί και τυρί, καλό είναι να ξέρει ότι τον σίδηρο του κρέατος πολύ πρόθυμα οι φωσφορικές ρίζες που υπάρχουν στο τυρί τον δεσμεύουν και φεύγουν μαζί από το σώμα μας.
Ιδιαίτερα κακός είναι ο συνδυασμός κρέατος και τυριών που λιώνουν εύκολα με τη θερμοκρασία, γιατί έχουν ενισχυθεί με φωσφορικά για να ρέουν καλύτερα.
6 Η όχι ευχάριστη γεύση από τον φελλό σε κάποια μπουκάλια κρασιού οφείλεται σε μια ουσία με το εύκολο όνομα... 2-4-6-τριχλωροανισόλη, που χαλάει το κρασί μας ακόμα και όταν είναι σε νανοποσότητες.
Υπάρχει τρόπος απαλλαγής από αυτήν.
Επειδή της αρέσουν (!) τα μόρια του πολυαιθυλενίου, θα πρέπει πριν από το σερβίρισμα να περάσει για λίγο το κρασί (χωρίς το μπουκάλι) σε μια σακούλα από το υλικό αυτό για να επανέλθει η πλήρης γεύση του.
7 Για όποιον επιμένει να ποσάρει τα αβγά του, βοηθάει πολύ να έχει ρίξει από πριν σε ένα λίτρο νερό 8 γραμμάρια ξίδι και 15 γραμμάρια αλάτι.
Αυτά δίνουν φορτισμένα σωματίδια μέσα στο νερό και βοηθούν να σταθεροποιηθεί πιο γρήγορα το ασπράδι του αβγού.
Δεν φέρνουμε το νερό σε πλήρη βρασμό, δηλαδή στους 100 βαθμούς, αλλά πιο κάτω, στους 80 περίπου.
Τότε δίνουμε περιστροφική κίνηση στο νερό ώστε να δημιουργηθεί στη μέση μια κοιλότητα.
Εκεί μέσα αφήνουμε να γλιστρήσει απαλά το αβγό.
Και συνεχίζουμε την περιστροφή του νερού.
Όσο πιο φρέσκο το αβγό τόσο καλύτερο το αποτέλεσμα.
Συνιστάται επίσης να έχει περάσει πριν το αβγό από ένα σουρωτήρι ώστε να έχει φύγει το πολύ υδαρές τμήμα από το ασπράδι.
8 Να βάλουμε στο γλυκό όλο εκείνο το ακριβοπληρωμένο "φασόλι" της βανίλιας ή μόνο τα σποράκια που είναι μέσα του;
Στο Μεξικό κόβουν σε κομματάκια του ενός εκατοστού ολόκληρα τα "φασόλια" και τα χρησιμοποιούν ανάλογα.
Για πιο λεπτές αποχρώσεις όμως, ανοίγουμε στη μέση τον καρπό και με τη μύτη ενός μαχαιριού ξύνουμε το εσωτερικό, που δίνει και το εντονότερο άρωμα.
Ένα τέτοιο "φασόλι" είναι φρέσκο αν μπορούμε να το τυλίξουμε γύρω από το δάχτυλό μας χωρίς να σπάσει ή να ανοίξει.
9 Τα καροτενοειδή που υπάρχουν στην τροφή των αγελάδων περνούν στο γάλα δίνοντας το κίτρινο χρώμα στο τυρί.
Αν δεν βόσκουν σε λιβάδι, τα καροτενοειδή τα προσθέτει ο... παραγωγός. 
Αντίθετα, στο πρόβειο και στο κατσικίσιο γάλα δεν περνούν στο τυρί, γι’ αυτό τα γνήσια προϊόντα από αυτά δεν έχουν άλλο χρώμα από πολύ κοντά στο λευκό.
10 Για όποιον θέλει να μαγειρέψει με τα κόκκινα νήματα του φυτού κρόκος, καλό είναι να γνωρίζει ότι μόνο τα κόκκινα έχουν ουσία και για να πάρουμε όσο περισσότερη από την πολύτιμη αλλά τόσο λιγοστή ουσία θα πρέπει να βάλουμε από την προηγουμένη τα νήματα σε νερό που μόλις έχει βράσει και να το χρησιμοποιήσουμε την επόμενη ημέρα.
                                                                        botanologia.gr

Τρίτη 26 Μαΐου 2026

Το καρότο, ο χυμός του και η αναγκαία για τον οργανισμό μας βιταμίνη Κ

Καρότο και βιταμίνη Κ
Η “βιταμίνη Κ”, είναι η γενική ονομασία μιας οικογένειας ενώσεων με μια κοινή χημική δομή,την 2-methyl-1,4-naphthoquinone.
Είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που είναι φυσικά παρούσα σε ορισμένα τρόφιμα.
Αυτές οι ενώσεις περιλαμβάνουν την phylloquinone ή βιταμίνη Κ1 και μια σειρά menaquinones ή βιταμίνη Κ2
Η phylloquinone ή βιταμίνη Κ1 είναι παρούσα κυρίως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και είναι η κύρια διατροφική μορφή της σπουδαίας και αναγκαίας στον οργανισμό μας βιταμίνης Κ.
Οι menaquinones, οι οποίες είναι κατά κύριο λόγο βακτηριακής προέλευσης, υπάρχουν στα προβιοτικά -ζυμωμένα τρόφιμα- και σε μέτριες ποσότητες σε διάφορα τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
Σε σύγκριση με τις άλλες λιποδιαλυτές βιταμίνες, πολύ μικρές ποσότητες βιταμίνης Κ κυκλοφορούν στο αίμα.
Η βιταμίνη Κ μεταβολίζεται γρήγορα και αποβάλλεται....